Khánh Phương

Đời thường, hóm hỉnh và phóng túng

“Xin cạch đàn ông” ( tên gốc: Không bao giờ trong đời) - Katarzyna Grochola

Với nhan đề ngộ nghĩnh, có vẻ giống một lời đùa bỡn hơn là giận dữ, cuốn tiểu thuyết hài hước duyên dáng và nhẹ nhõm kể về cuộc sống mới của một người phụ nữ ngấp nghé tuổi trung niên, bị chồng ruồng bỏ để chạy theo người đàn bà trẻ trung quyến rũ hơn; một cuộc sống giản dị, bình lặng, kiên nhẫn, vượt lên sự tổn thương và bi kịch hóa… để luôn xứng đáng với tình yêu. Cuốn tiểu thuyết đời thường đầy ắp chi tiết, linh hoạt và mạnh mẽ, hiện đại mà không kém phần tinh tế, toát lên một lòng tin sâu sắc vào giá trị bản thân con người.

Judyta, “chị Tầm thư” ở một tòa soạn báo cùng với cô con gái vừa bước vào tuổi trung học, quyết định rời thành phố lớn, xây một căn nhà nhỏ ở ngoại ô với món tiền đạm bạc sau ly hôn. Anh chồng cũ rảnh rang lo thu vén cuộc sống êm đẹp bên người vợ mới và đứa con trai nhỏ vừa sinh. Cùng với vợ chồng người bạn gái thân thiết ở ngay sát cạnh hàng rào, một, hai rồi ba chú mèo tình cờ được đưa tới và tự tìm đến, công việc, những mối quan hệ mới vừa thường nhật lại vừa đầy những bất ngờ, mẹ con Judyta đã rất tự nhiên bước vào một cuộc sống khác mà không hề phải thay đổi hay đánh mất đi con người thực sự của mình.

Cuốn tiểu thuyết mở đầu bằng một mâu thuẫn kín đáo, tưởng chừng nhỏ nhẻ nhưng không kém phần quyết liệt: con người bị gạt bỏ công nhiên khỏi mối quan hệ yêu thương gần gũi nhất, đương đầu với một cuộc sống đã bị lấy mất tình yêu, niềm vui, nhịp sống bình thường, mà đối với người phụ nữ, thì đó có thể là nguy cơ bị tước mất giá trị bản thân.

Song, không hề có nước mắt hay sự bi lụy sướt mướt, cái nhìn hóm hỉnh và tự trào, của một tâm hồn vừa mạnh mẽ vừa đôn hậu đã hóa giải bước đường khó khăn, giúp người ta trấn tĩnh, thêm một lần trở lại với con người thực sự của mình và nhìn nhận lại những giá trị tưởng chừng không hề đổi thay của đời sống bằng con mắt đằm thắm và tinh tế hơn.

Judyta cũng từng dồn hết tâm lực cho công việc như một lối thoát. Từng hoang mang trước những điềm báo nước đôi và cố gắng chạy đua giành phần may mắn. Từng hạ quyết tâm lao vào những cuộc “nâng cấp” nhan sắc ngộ nghĩnh, buồn cười và vô ích. Từng không thiếu những ý nghĩ mỉa mai và châm chọc kẻ bội bạc giờ đang yên hưởng hạnh phúc cùng “đối thủ” từng hạ gục cô. Nhưng quan trọng là cô đã không bao giờ đánh mất đi lòng đôn hậu, tinh thần tự chủ quyết liệt, và sự trân trọng vô bờ đối với mỗi mối quan hệ, mỗi tình yêu thực sự giữa bạn bè, người thân thiết sống bên nhau, thể hiện qua những lá thư dành cho bạn đọc, những ứng xử giản dị và cả những va vấp đời thường. Tình yêu mới đang dần nhen lên với Judyta, lại phải trải qua không ít những trắc trở và nhầm lẫn ngẫu nhiên. Tỉnh táo, chín chắn hơn, dè dặt và được xác lập trên những cơ sở rất hiện thực, đời thường, mà không kém phần ngọt ngào lãng mạn, tình yêu mới của Judyta vẫn phải vượt qua thử thách cuối cùng, khi những quy ước về cá nhân bất khả xâm phạm đứng trước nguy cơ bị vi phạm…

Sống với một nhân cách độc lập và sáng suốt, Judyta có thêm cơ hội trải nghiệm lại những giá trị của đời sống một cách tinh tế hơn bao giờ hết; tình cảm của cha mẹ dành cho con cái, sự phóng túng và những điên rồ của tuổi trẻ cần được cảm thông và trân trọng, lòng ích kỷ, cả của con trẻ và người lớn, sex- trọn vẹn ngọt ngào và mãnh liệt, hay những tình yêu của bè bạn có thể sẻ đôi chiếc khăn đỏm dáng yêu quý nhất cho nhau…

Một bài ca nhẹ nhõm và lạc quan về niềm vui sống, bản tham khảo tươi vui để sống nỗi khó khăn của mình một cách tốt đẹp nhất, giữa xã hội hiện đại đầy những đổi thay, bất trắc, nhưng vẫn đủ chỗ cho con người tìm thấy sự tự chủ và tình yêu.

“ Xin cạch đàn ông” của Katarzyna Grochola vừa được trao giải thưởng “AS” EMPIK- U giành cho cuốn sách best- seller số một trong năm 2001 của Ba lan và được dựng thành phim năm 2004. Với cái nhìn đôn hậu và đơn sơ phóng túng đặc trưng kiểu Đông Âu, lối hành văn hóm hỉnh và hiện đại, nữ nhà văn Katarzyna Grochova góp mặt trong số các tác giả Ba lan tiêu biểu được giới thiệu còn khá ít ỏi ở Việt Nam hiện nay.

KP.