Đọc mỗi bài thơ của nhà thơ Dương Kiều Minh như xem một Quẻ Dịch. Những “lời thoán” trong “Quẻ Dịch” ấy như ánh sáng huyền ảo, xa lạ, soi rọi vào từng góc khuất, tường giải những tế vi của tâm trí trong đời sống đương đại. Ánh sáng ấy, có lúc ta đã gặp ở đâu đó, như ngọn đèn dầu ngẫu hứng mà hợp lý trong một không gian Nghệ thuật Sắp đặt (Installation art), lúc như hắt sáng một góc phòng, khiến cho ta phải hồ nghi những tiện nghi, hồ nghi sự phủ ngập của những âm thanh hiện đại, bằng tiết tấu chậm của lời sám nguyện… Nhà thơ Dương Kiều Minh chủ yếu viết thơ văn xuôi,  những bài có hàng lối vẫn là sự cuốn theo mạch thơ ấy.  Dương Kiều Minh nặng lòng vương vấn với những thi liệu quen thuộc của thơ ca phương Đông nhưng biết mở những chiều kích bất ngờ của liên tưởng và suy niệm trong thi tứ, chữ của ông bình dị nhưng có sức ám ảnh,  và đôi khi, biểu lộ sự quẩn quanh phức rối của cảm xúc. Có lúc thơ ông hào sảng, đãi đằng như Hịch, như Từ, như Phú… nhưng sức vươn của mỗi mạch thơ luôn khoẻ khoắn, hơi thở mạnh, nhịp điệu tự nhiên và tự do. Không gian xuyên suốt tập thơ khá ổn định, với hình ảnh một kẻ sĩ thời hiện đại đang tự vấn  bằng giọng trầm, đều đều… cất lên trong quầng sáng lung linh và thanh sạch. Nhưng rất lạ khi đọc đến cuối tập thơ, tôi lại thèm tiếng quát mắng, thậm chí tiếng cười khôi hài của ông với đám người đùa nghịch, hỗn xược nào đó… Đọc thơ Dương Kiều Minh cho thấy sự phong phú, riêng biệt của dòng thơ Việt cách tân sau năm 1975.

maivanphan.com

Dương Kiều Minh

TÔI NGẮM MÃI NHỮNG NGÀY THU TẬN

(tập thơ - IX)

(tiếp)

Ngày thu đợi bạn

Chế ấm trà, rụt tay lại vì hơi nóng. Khi cầm lên đã nguội lạnh, bạn vẫn chưa tới.
Mãn thu mưa bụi, chim chóc ríu ran ngoài Thư quán. Cây phượng vĩ cổ thụ rũ sạch lá, trổ lên trời nết công bút bức tranh thuỷ mặc.
Đã lâu, thưa vắng âm nhạc từng vang lên trong tâm tưởng. Ngày qua ngày hàng giờ tĩnh lặng chờ trở lại âm thanh thuở nọ.

Ôi, ngoài bốn mươi tuổi thấy sức mình suy giảm. Thanh xuân hiện sau dãy núi trùng điệp giơ bàn tay vẫy vẫy.
Trơ trọi, lạnh lẽo và trống vắng. Cố níu kéo xa xăm, chưa tìm lại điều gì sưởi ấm lòng chút ít.

Ngoài trời vẫn giăng giăng mưa bụi thấm ướt mái ngói và lối đi. Chim chóc vẫn ríu ran kêu ngoài Thư quán.
Chế thêm nước nóng vào bình trà đã nguội, thoảng làn gió lật câu thơ nghiệp chướng.
Chẳng mấy chốc nằm yên, thở khẽ…
Ờ, đời người

Ngôi nhà của mẹ

Vào một ngày giữa thu, tôi ghé thăm quê một người bạn. Trời mưa lâm thâm, hình như dư vị của tháng Ngâu còn rơi rớt lại đến giờ. Đường làng ẩm ướt với những bờ Cúc Tần kéo dài vào tận cổng. Ngôi nhà vắng lặng, ngoài hiên chỉ mình bà mẹ người gầy nhỏ tóc đã bạc trắng. Bà rời tay may chiếc áo cũ nhiều mảnh để trong chiếc xảo tre được cạp lại nhiều lần, ngẩng lên nhìn chúng tôi một cách rạng rỡ. Mẹ mời chúng tôi vào trong nhà, căn nhà lờ mờ tối, cánh cửa gỗ đã quá cũ bị mục nát nhiều chỗ, bậc thềm rêu phủ màu xanh, in hằn vết bước chân chúng tôi, những người khách của mẹ.

Chúng tôi ngồi trong nhà đối diện với mẹ. Ngoài trời vẫn mưa nhè nhẹ, từ trên mái ngói đã cũ, những giọt nước mưa rơi xuống vai tôi, tôi chợt nhìn xuống nền nhà được làm bằng đất nện, qua năm tháng đã phủ lên nền đất một màu sắc cổ xưa đặc biệt.

Nhìn những giọt gianh ngoài hiên, tôi nhớ về mẹ tôi, chỉ còn mươi ngày nữa là đến ngày giỗ mẹ. Mẹ tôi cũng gầy gò lam lũ, người mất vào một ngày thu mưa gió. Khi mẹ tôi còn sống, hàng năm tôi vẫn về thăm mẹ. Mỗi khi về tới nhà, tôi thường dừng lại giữa sân, tôi ngắm nhìn mảnh sân và toàn bộ ngôi nhà trước khi vào chào mẹ. Mỗi lần như vậy, trong không khí lặng vắng, tôi nín thở và tim tôi chợt thắt lại.
Ngôi nhà mẹ tôi ở, giờ chỉ còn nền đất trống. Vào mỗi dịp giỗ, trên nền đất cũ tôi vẫn thấy hiện lên một ngôi nhà xưa cũ và mẹ tôi đang ngồi lặng lẽ, vẻ mặt người rạng rỡ khi thấy tôi về.

Có lẽ cả cuộc đời bôn ba tắm bụi phong trần, cảm xúc trào dâng mạnh mẽ nhất trong tôi, đó là hình ảnh mẹ và ngôi nhà xưa cũ – nơi lưu giữ toàn bộ tuổi thơ với những kỉ niệm khắc sâu trong tâm khảm hằn từng vệt lớn, về quê hương, về mẹ và những người thân.

Ghi lại cuộc viếng thăm hai ngôi chùa cổ đêm mùng 4 tết giáp thân

1

Tôi đang ngồi đây tưởng nhớ đến các vị. Đêm mùng 4 Tết vượt ra khỏi thành về phía tây, lẫn vào làn gió tê buốt. Dải đồi chắn ngang giăng bức bình phong sương xám.
Bất ngờ vành trăng non treo trên mái chùa Vô Vi, bóng tối lờ mờ không đọc được lời tiền bối ghi trên bia đá.
Ô hô,
thiên thu tịch mịch
sương móc bào mòn
lòng người trơ lưới càn khôn
sườn tây khúc khuỷu chập chờn sông mê

2

Bầy quạ nhớn nhác trở về tán cây cổ thụ. Xa xa trong quầng sáng hiện rõ đại tượng Phật toạ thiền đỉnh ngọn đồi đơn độc phía nam.
Người xưa dụng công tạc đức tin sừng sững.
Bài thơ trấn yểm trên tảng đá nằm trước cửa Long Tiên động quá hai trăm năm vẫn chưa hết công hiệu. Tấm bia vàng son dẫn lời kinh kệ đặt hai bên lối vào chùa Hoả tinh, vừa dựng đã không ai để ý.
Ô hô,
lối lên gấp khúc
vách đá cheo leo
sương đêm tê buốt
đỉnh dốc gió lùa.
thôn xa, đồng vắng bời bời
đem tâm dựng giữa đất trời, mấy ai?

Núi đồi và hoa mận trắng

1

Trong giấc ngủ chập chờn các mùa lần lượt chở về. Nắng, gió và đêm tối. Giấc mơ trườn theo những con đường dốc. Chỉ có quả đồi và những quả đồi. Tháng giêng hoa mận nở trắng lạnh thấm vào da thịt. Những sườn đồi xơ xác cây dại. Những cây lau mang hình bóng những người quen cũ. Giờ họ đang ở đâu theo làn gió phất về xa xăm
Kỷ niệm, vâng, kỷ niệm. Những ngôi nhà dựng lên đơn độc. Cánh đồng qua đông nứt nẻ mặt trời bầm tím
Hồi cố, vâng, hồi cố
Quãng đời thật nằm lại sau thời gian. Một tiêng thở dài – hơi thở dĩ vãng thổi lại
Những cánh đồng đầy gió
Những quả đồi đầy gió
Và những cánh rừng bạt ngàn gió
Hoài niệm, vâng, hoài niệm
Mắt ta nhìn những vì sao xa xăm, tóc sương đêm thấm ướt,
những con đường rét mướt,
những con đường nghèo khó,
những con đường băng qua kỷ niệm, chất đầy kỷ niệm.
Kìa chân trời
ánh sáng dựng lên
run rẩy
tươi ròng

2

Những bông hoa mận nở giữa bạt ngàn gió lạnh, những cánh hoa trắng mỏng nhắc nhở điều gì đó nằm quên nơi núi đồi hoang vắng.
Câu chuyện đã 25 năm mang theo hai thế kỷ, những gì đã nhớ rồi quên, những gì từng quên đến một lúc sẽ bừng nhớ. Tôi nào đoán định mình là người trong cuộc.Cuộc chơi miên man, ngoảnh lại tựa vừa qua cơn mộng mị.

Những bông hoa trắng điểm xuyết vào nền trời xám lạnh, núi đồi dựng những bức tường của một đấu trường khổng lồ thời cổ. Chẳng nghĩ rồi tóc mình sẽ điểm bạc. Có lẽ sự già nua là phẩm vật của tạo hoá, ta từ từ quỳ xuống đón nhận. Có lẽ câu chuyện đã 25 năm từng được đọc từ trong sách thời thơ ấu. Đời người là một giấc mộng, không hơn một giấc mộng?

Những bông mận trắng vẫn nở tung giữa bạt ngàn giá lạnh nhắc nhở điều gì đó đã ngủ quên nơi núi rừng hoang vắng. Ôi, thời thanh xuân!

18/1/2005

Cơn mưa sớm ngang qua giấc ngủ

1-

Ta bắt gặp âm thanh trong lành vào một sớm ưu sầu còn đọng lại từng vệt
dáng những hàn sỹ vung bút đề thơ lên vách núi
chấp nhận sự nghiệt ngã định mệnh của những nét xổ thẳng

khước từ bài ca

Những âm thanh nâng bổng ta lên đỉnh núi, qua đồng ruộng, qua những cánh rừng, rồi cuốn hút ra biển
Những âm thanh xiết buồn
đau thương vô hạn
kiếp người vò rát
bâng khuâng con đường nở thanh khiết những bông hoa dại
Ôi mái rạ, mỗi lần đêm xuống bóng tối bưng ngõ vắng  

2-

Cơn mưa sớm ngang qua giấc ngủ
vị lạnh thu trong suốt
làn gió thoảng nhẹ ngân vang qua rặng trúc
chợt nhoà đi cơn mơ nặng nhọc bám riết quay trở ngược vế phía nhân gian.

Tiếng mưa rào rạt như bước chân những đứa bé chạy trên cánh đồng sương sớm, khi mặt trời chưa lên, khi mẹ còn lúi húi nhóm lửa nơi gian bếp giăng đầy bồ hóng.
Cơn mưa trong trẻo như lời ca dìu những giấc mơ ra khỏi bóng tối tới những chân trời nước và ánh sáng.
Cơn mưa sớm ngang qua giấc ngủ
trong chiêm bao tôi thấy mình đang sống trong căn nhà ngày bé, thắc thỏm chờ mãi một ngày mới đến

Bia ký dựng ở chùa Thầy

Mở đầm sen mênh mông cuối thu lan toả dư vị cảm khái. Thoáng người đẩy chiếc xe chở đầy bóng núi mất hút sau cổng chùa.
Sử sách và người đời loang truyền chuyện đại sư Từ Đạo Hạnh thoát xác hoài thai vua Lý Thần Tôn. Mặt hướng thuỷ đình, các vị đang ngồi nhập định, hư thực phủ màn sương khói truyền kỳ. Loang truyền huyền tích hai cây cầu gắn liền kiếp nạn Ông – Trạng – Nhà - nông đày nơi biên viễn.

*

Trước khi thoát trần, nhà sư Viên Thành kịp ký thác vào tảng đá lớn hình Thận thuỷ khoảng sân nhỏ sau ngôi chính diện Chùa Thầy, trên yểm bài thơ Sư Tổ, không đợi rêu phong thời gian, tảng đá được huyên truyền như vật linh ứng, xung quanh bề mặt lấm láp dấu cọ xát cầu phúc của người đời.
Thân xác nhà sư Viên Thành nằm ở Hương Sơn, hồn vía gửi tảng đá này. Có lẽ chưa đến trăm năm, người đời huyên truyền nhà sư kết thành hòn đá.

Vẫn biết, đá có tính linh của đá, tảng đá trơ vơ kia liệu mang hoạ phúc cho người đời?

Ô hô, thiên thu

Chớp mắt, chớp mắt…

Hà Đông, mãn thu 2002

Đêm qua gió trở về

Như người tình vượt hoang mạc
không ai hay biết
đêm qua gió trở về

Gió vượi qua cách bức
gió ù ù từng cơn đơn độc
trống trải những đại lộ
hẻo hút những đường ngang ngõ tắt.
Gió luồn qua tháp mái
đánh thức những quả chuông
Tiếng lanh canh không làm ai thức giấc
đêm như cánh rừng nguyên sinh trên hòn đảo bỏ quên
những giấc ngủ không bao giờ trở dậy
lang bang theo tà áo ngày hội
con đường ẩm ướt hơi xuân

Đêm qua gió trở về
không ai hay biết.
sớm mai
mưa lạnh
lá trúc rơi ngoài thềm…

Gửi bạn khi chiều xuống

1.

Bạn trồng trúc trước cửa
Lòng bời bời tục luỵ.
Ôi, hạc vàng bay mất, mây trắng không dừng lại
Nỗi sầu nhân gian treo lơ lửng, chưa có câu trả lời.
Tự hỏi: Cuộc đời nhiễu sự hay lòng người nhiễu sự?
Làn gió buổi tối xô mạnh cánh cửa

2.

Những khóm trúc lặng lẽ phủ làn hơi ẩm đêm xuân
Giờ này bạn đang xóm vắng hay con đường đổ đầy bóng núi
Cuộc đời là tấn kịch còn chưa đủ? Người ta vẫn mải mê ngụp lặn bày đặt các chiêu thức này nọ
Ôi, danh lợi, ngươi dìm chết cả sao?
Các số phận tự hoá giải bùa chú do chính mình tàng yểm

3.

Bạn trồng trúc trước cửa, mùa xuân tươi tốt
Đọt măng sớm đâm lên trời cao, lẽ nào lòng lụt lội mãi bởi ham muốn?
Ôi, hạc vàng từ xưa bay mất, mây trắng không dừng lại (*)
Sầu ai lơ lửng vách thiên thu!.

­­__________
(*) Ý thơ Thôi Hiệu

(còn nữa)

Đã đăng:
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ I) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ II) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ III) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ IV) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ V) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ VI) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ VII) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ VIII) - Dương Kiều Minh

Một số ý kiến đóng góp về bài viết này: