Đọc mỗi bài thơ của nhà thơ Dương Kiều Minh như xem một Quẻ Dịch. Những “lời thoán” trong “Quẻ Dịch” ấy như ánh sáng huyền ảo, xa lạ, soi rọi vào từng góc khuất, tường giải những tế vi của tâm trí trong đời sống đương đại. Ánh sáng ấy, có lúc ta đã gặp ở đâu đó, như ngọn đèn dầu ngẫu hứng mà hợp lý trong một không gian Nghệ thuật Sắp đặt (Installation art), lúc như hắt sáng một góc phòng, khiến cho ta phải hồ nghi những tiện nghi, hồ nghi sự phủ ngập của những âm thanh hiện đại, bằng tiết tấu chậm của lời sám nguyện… Nhà thơ Dương Kiều Minh chủ yếu viết thơ văn xuôi,  những bài có hàng lối vẫn là sự cuốn theo mạch thơ ấy.  Dương Kiều Minh nặng lòng vương vấn với những thi liệu quen thuộc của thơ ca phương Đông nhưng biết mở những chiều kích bất ngờ của liên tưởng và suy niệm trong thi tứ, chữ của ông bình dị nhưng có sức ám ảnh,  và đôi khi, biểu lộ sự quẩn quanh phức rối của cảm xúc. Có lúc thơ ông hào sảng, đãi đằng như Hịch, như Từ, như Phú… nhưng sức vươn của mỗi mạch thơ luôn khoẻ khoắn, hơi thở mạnh, nhịp điệu tự nhiên và tự do. Không gian xuyên suốt tập thơ khá ổn định, với hình ảnh một kẻ sĩ thời hiện đại đang tự vấn  bằng giọng trầm, đều đều… cất lên trong quầng sáng lung linh và thanh sạch. Nhưng rất lạ khi đọc đến cuối tập thơ, tôi lại thèm tiếng quát mắng, thậm chí tiếng cười khôi hài của ông với đám người đùa nghịch, hỗn xược nào đó… Đọc thơ Dương Kiều Minh cho thấy sự phong phú, riêng biệt của dòng thơ Việt cách tân sau năm 1975.

maivanphan.com

Dương Kiều Minh

TÔI NGẮM MÃI NHỮNG NGÀY THU TẬN

(tập thơ - VIII)

(tiếp)

Dưới tán cây long Não

1
Dưới tán cây long não
Nghe tin nhà sư qua đời
Mọi chuyện bắt đầu từ không, rồi có, rồi không

Tôi nhận thấy ý nghĩa còn lại ẩn sâu
màn sương khói mờ ảo
Một cây cầu đơn độc
đỉnh núi kia, ngọn đồi này
Ngôi chùa cổ hằn dấu các đời sư trụ trì hiện diện
vườn tháp vắng lặng, ngay ngắn

2

Có lẽ đã quá mãn nguyện chuyến viễn du học          theo mùa hè
Tiếng dế rích rích gần gần, chậm chậm trở về trong đêm
Lau lớp bụi phủ dày chiếc đèn dầu để quên trong góc
Định thắp lên chút ánh sáng, bình dầu đã cạn!

Ngoài trời từng đợt mưa ào qua bước chân lữ thứ
Giờ này, những người bạn tôi đang rảo vội ngang con đường núi
Họ đến từ đâu? về đâu mang theo gì trong chiếc tay nải ướt sũng?
Hiện lên trong mơ dòng sông cuồn cuộn dưới màn sương dày đặc
Ngôi sao xa lộ dần sau làn hơi nước, sau tán cây rậm rì cổ thụ
Cầm cuốn sách, gạt làn bụi, hiện dấu son hằn một nỗi niềm

3

Những cảnh tượng lớn dựng lên chói chang, náo động
Ôi sự nghiệp hùng vĩ của con người, hay trò tiêu khiển của tạo hoá?
Những đám mây chứa đầy âm mưu xô nhau đùn lên chân trời
Ôi, những gì lòng ta xao động, ký ức trôi xa xăm những ngôi nhà tập thể nham nhở chắp vá giữa mênh mông sông núi trập trùng. Những quán lá công trường xiêu vẹo kéo ngang qua đường chân trời, rồi mất hút vào một ngày nào đấy.
Phải chăng ngươi – nghèo nàn, thô tháp.
Ngươi chân thành đến tột bậc. Từ ngọn đồi dựng tượng danh nhân, ta bước xuống trước ngươi, nức nở.
Ôi đời người chóng vánh! tảng đá vừa vần lên chót vót, đã lăn trở lại chỗ cũ.
Đời sống dạy ta khôn ngoan, năm tháng dạy ta hy vọng, ngươi dạy ta mở lồng ngực mình phơi giữa nhân gian.

4

Từ chiếc bình hứng giữa trời xanh, thiên khí dẫn vào lòng đất, màu xanh ngùn ngụt bốc cao.
Chìm ngập trong đống công việc ngổn ngang, vô vị.
Giật mình, trận mưa rào.
Giở quyển lịch quên từ đầu năm, hiện hai chữ: Hạ chí
Ô hô, những trang sách ố mốc vẫn là người bạn đồng hành gập ghềnh đường dốc thế gian. Những câu thơ theo khói lên trời, rồi mình về vĩnh viễn đất mẹ. Bao nhiêu chén đời chẳng nhớ, nhớ vốc nước thuở hai mươi bên bến Đà Giang. Núi sông dựng niềm kiêu hãnh trong ngần ngùn ngụt triền sương khói.
Chợt Sông Nhuệ lờ lờ mang câu thơ xuôi về tả trạch

Dẫn từ chiếc bình giữa trời, dòng nhựa vận từ lòng đất dâng màu xanh đầy ắp. Vang vang giục giã, tiếng thở dài chậm chạp vịn vào ánh nắng chói chang buổi đang trưa

5

Qua tháp mái, hoàng hôn hắt vệt sáng màu ánh sáng đền dầu.
Tôi thấy con đường dẫn lên chót vót cuối chiều dưới nền thanh âm chiếc vĩ miết vào cây nhị cổ, dìu dặt tiếng tiêu sáo nhấc bổng cõi nhân gian trĩu nặng.
Chuyến đò cuối ngày quay đầu rời bến. Điều gì vơ vẩn giữa trời nước ngập trong khói sóng giữa hạ?
2001 – 2003

Ghi ở Cao Bằng

Gửi Trần Hùng thi sĩ

1

Đánh thức phiên chợ sớm
Tiếng nước vang dội trong đêm ngang qua giấc ngủ
Các sông xứ Cao khởi từ đầm Long Đàm và Thiên Trì
Nước theo núi, núi sông hợp hậu
Nước từ đấy chảy lại
Lại từ đấy chảy đi
Sinh khí phủ Bắc Bình tiềm tàng theo vòng cung nước.

2

Ngày này tháng này tôi đang đứng trước bức hoạ của trời
Một phẩm vật tạo hoá trao cho Bản Giốc
Hào hoa và diễm lệ
Hiểm hoặc và kỳ thị...

3

Có lẽ mạch núi nơi đây liền với Thập Vạn Sơn
Tôi vốc lên một ngụm, mỏ nước trào từ chân Cốc Pó
Theo mạch đất đứt – nối và ẩn – hiện
Những cung núi ken nhau huyền hiểm đủ lánh nạn một đời người.

4

Đêm đêm tiếng nước vẫn dội lên hồi cố
Thèm muốn đề thơ tặng bạn lên vách núi đỉnh đèo án Lại
Nâng chén và cười lớn
Bái biệt, thuận tay phóng bút xuống lá bùa trấn yểm ngang đèo
Mã Phục
Ha ha, rượu đổ đầy trời...
Cuối thu Ất Dậu

không ai gọi tôi trở dậy vào buổi cuối thu

Không ai gọi tôi trở dậy vào buổi cuối thu
Mây trắng ngổn ngang bầu trời mấy chục năm về trước
Những cậu bé quàng khăn đỏ rảo bước nhanh
con đường mới đắp.

Rất nhiều người trong căn phòng rộng
qua ô cửa khuyết
tôi gọi hoài không ai nghe thấy

Bên dòng sông khói sóng dâng mù mịt
trên con đường gió bụi xa xăm
số phận giống câu thơ vừa viết xong, bị xoá
bản nháp bài thơ gió nhấc lên tựa một lá bùa

Trên cánh đồng mẹ nằm cô quạnh
mẹ hằng mong tôi khôn lớn một ngày.
Đâu đó bên hàng song thụ
trên lớp lá thu còn một chiếc giày…

Tôi hứa rằng không nói với ai
câu chuyện sẽ mang theo mãi.

Không ai gọi tôi trở dậy vào buổi cuối thu
tôi nằm viên mãn – chiếc lá vàng dưới hàng song thụ
Nếu mẹ tôi mà biết
Liệu mẹ tôi trách cứ các người…

Những buổi tối tháng chạp

Tôi nghe tiếng thờ dài của mẹ buổi tối tháng chạp, nỗi lo tết đến gần. Gió lạnh thổi nhiều từ những cánh đồng nứt nẻ lơ phơ gốc rạ.
Ôi, nghèo khó, nghèo khó ù ù trên mái gianh xơ xác. Tết nhất đến gần. Ngọn đèn dầu lom đom sáng, những buổi tối tháng chạp lầm lụi trôi trong im ắng.
Mùi gạo nếp và bưởi chín phảng phất trong những giấc mơ đẹp nhất.
Cả cuộc đời tôi mang vác nỗi buồn kỳ vĩ là sự thương khó của mẹ. Những buổi tối tháng chạp hiện lên day dứt, thôn quê rơm rạ nồng nàn.
Lạy mẹ, con thắp nén vong hương. Cả đời cấy trồng nỗi buồn và đợi những mùa gặt. Những buổi tối tháng chạp qua đi rồi lại đến
thôn quê thương khó
thôn quê nồng nã
thôn quê nhọc nhằn bùn đất kiếp người.
Nỗi buồn của tôi, mùa xuân của mẹ

Mười ba tháng chạp Giáp Thân
23/1/2005

Xuân ý

Tôi đang ngồi đây trong bóng tối lờ mờ, móc xuân đọng trên lá trúc lâu lâu lại rỏ từng giọt xuống nền đất ẩm.
Lang bạt 30 năm rồi, coi như hết cả đời người.
Căn nhà lợp rạ chứa bao ước vọng cứ trôi hoài trong không trung. Ngọn đèn dầu là mù ấy, chiếc bàn đọc sách đêm đêm đã mọt gần hết  ấy – Tôi đã viết lên bức tường bằng đất hai chữ khát vọng.
Tự hỏi: Đời người chóng vánh vậy sao?
Gió xuân chưa hết đã ào mưa thu!
Tôi cảm nhận một cách sâu sắc sự già nua xâm chiếm trong làn hơi xuân ẩm ướt mang mùi hăng hăng của những trồi non lộc biếc.
Nào ai cưỡng được gió xuân
Mơ màng một gánh phong trần quẩy qua

30 năm rồi còn gì, giờ trơ câu chuyện cuối. Móc đọng trên lá trúc thỉnh thoảng nhỏ giọt. Mẹ tôi đang ngồi kia, tôi ngơ ngác nửa tỉnh nửa thức trong đêm giao thừa tiếng mẹ rì rầm nghi ngút khói hương. ừ, đường xa, đường xa, đường xa… Ngôi nhà lợp rạ trôi hoài đâu đó trong màu xuân bàng bạc bụi mưa bay.

26/2/2006

Đề thuỷ tiên

Ngờ rằng mãi chìm bóng tối miên viễn.
Sự thanh khiết cứu rỗi trong cầm cố. Niềm kiêu hãnh thảng hoặc vươn về phía ánh sáng lờ mờ hiện ngả đường khát vọng.
Thời gian duổi những bước dài, mùa xuân trong gang tấc. Vừa nhận ra làn mưa nhẹ mỏng từ vệt hơi ẩm đọng trên ô kính. Ngoài kia tiếng chim rạo rực nơi đình xuân. ồ, chồi biếc nứt từ làn da rêu mốc cổ thụ.
Há chăng ngươi bị cầm cố  căn phòng phong kín, bởi sự sang quý nơi ngươi.
Đâu dòng suối xuân, bước chân sơn nữ sớm mai vang lên lành lạnh.
ôi, mẹ kính yêu! con đã xa bài hát. Đất quê đang dâng lên dòng nhựa cuối cùng toả nhuỵ vàng tinh khiết. Theo giấc mơ trôi về những con đường dốc. Những sơn nữ choàng khăn đỏ thắm cầm tay nhau ùa đến...
Ngươi mãi mãi thuỷ táng trong nước Mẹ, đợi mùa xuân sau kiêu hãnh hiện lên
2-2004

Chiều tối thăm viếng đền bồ tát chân nhân

Khách thập phương đã ra về, còn ông già trông coi nơi cổng chùa. Vươn theo từng bậc lên mãi đỉnh đồi. Bóng tối che dần tầm mắt, những cây thông cổ thụ dựng những cái bóng lực lưỡng cao vút. Mờ mờ tấm bia lớn Đô đốc Đặng Tiến Đông tạc dựng. Tương truyền Bồ Tát Chân Nhân lập am tu luyện đắc đạo, người sau tưởng nhớ dựng ngôi đền trên ngọn Tiên Lữ này.
Cửa chùa đã khép, không còn ai để hỏi thăm. Dưới mái tháp chuông bóng tối và gió ngào ngạt. Sau những gốc cổ thụ dưới chân núi, nhà thuỷ đình sẫm đen lành lạnh, tiếng đàn ca rộn rã từ cõi xa xăm văng vẳng đâu đây.
Mười hai đời sư trụ trì ngủ yên vườn tháp, rêu cỏ mùa xuân thức dậy vẻ cổ kính tịch mịch.
Bồ Tát Chân Nhân ngài ngự nơi nào trong trăm gian?
Hương trầm đỏ rực, hơi lạnh và bóng tối.
Vang giữa thinh không tiếng thông cổ thụ vi vút không dứt.

Gửi những mùa rau khúc

1-

Bạn băng qua những làng mạc ngàn ngạt gió đông mang những mùa rau khúc tặng con gái tôi ngày đầu năm mới

Những mùa rau khúc vùng sông Đáy, từng hít thờ hơi lạnh ngày đông khắc nghiệt.
Những cây rau khúc lần đầu con gái tôi nhìn thấy, hiện lên như những loài cây thần tiên câu chuyện cổ tích.
Ôi, những mùa rau khúc sống bền bỉ ráo riết cùng sương muối gió tây, rồi viên mãn trong mùa đông định mệnh.
Ngươi muốn nói điều gì, loài thảo mộc hoang dại nằm sát đất, đón nhận đầy mình thiên khí, những cành lá mềm mại nhỏ xíu run rẩy kỳ vĩ hân hưởng những mùa đông dằng dặc.

2-

Bạn tôi tóc thưa, râu bạc
Ba mươi năm đi đó, đi đây.
Về thưa mẹ, hái những mùa rau khúc

Biền biệt dâng những cánh đồng sông Đáy
Kìa, những chiếc nụ bé xíu nhú lên như những hạt tấm
Kiên nhẫn đợi mùa Xuân về.

Ngày 02 tháng 01 năm 2005

(còn nữa)

Đã đăng:
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ I) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ II) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ III) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ IV) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ V) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ VI) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ VII) - Dương Kiều Minh

Một số ý kiến đóng góp về bài viết này: