Đọc mỗi bài thơ của nhà thơ Dương Kiều Minh như xem một Quẻ Dịch. Những “lời thoán” trong “Quẻ Dịch” ấy như ánh sáng huyền ảo, xa lạ, soi rọi vào từng góc khuất, tường giải những tế vi của tâm trí trong đời sống đương đại. Ánh sáng ấy, có lúc ta đã gặp ở đâu đó, như ngọn đèn dầu ngẫu hứng mà hợp lý trong một không gian Nghệ thuật Sắp đặt (Installation art), lúc như hắt sáng một góc phòng, khiến cho ta phải hồ nghi những tiện nghi, hồ nghi sự phủ ngập của những âm thanh hiện đại, bằng tiết tấu chậm của lời sám nguyện… Nhà thơ Dương Kiều Minh chủ yếu viết thơ văn xuôi,  những bài có hàng lối vẫn là sự cuốn theo mạch thơ ấy.  Dương Kiều Minh nặng lòng vương vấn với những thi liệu quen thuộc của thơ ca phương Đông nhưng biết mở những chiều kích bất ngờ của liên tưởng và suy niệm trong thi tứ, chữ của ông bình dị nhưng có sức ám ảnh,  và đôi khi, biểu lộ sự quẩn quanh phức rối của cảm xúc. Có lúc thơ ông hào sảng, đãi đằng như Hịch, như Từ, như Phú… nhưng sức vươn của mỗi mạch thơ luôn khoẻ khoắn, hơi thở mạnh, nhịp điệu tự nhiên và tự do. Không gian xuyên suốt tập thơ khá ổn định, với hình ảnh một kẻ sĩ thời hiện đại đang tự vấn  bằng giọng trầm, đều đều… cất lên trong quầng sáng lung linh và thanh sạch. Nhưng rất lạ khi đọc đến cuối tập thơ, tôi lại thèm tiếng quát mắng, thậm chí tiếng cười khôi hài của ông với đám người đùa nghịch, hỗn xược nào đó… Đọc thơ Dương Kiều Minh cho thấy sự phong phú, riêng biệt của dòng thơ Việt cách tân sau năm 1975.

maivanphan.com

Dương Kiều Minh

TÔI NGẮM MÃI NHỮNG NGÀY THU TẬN

(tập thơ - VII)

(tiếp)

chiều xuống rồi

1-

Sao ta cứ mãi bận lòng về chuyện nhân gian, gió sớm mưa chiều là sự đổi thay của thời tiết. Đêm bên hè phố vắng, mưa bụi lay phay xuân khởi đầy trời. Cây bàng năm trước nở hoa, quả rụng, năm nay lại sắp trổ hoa. Bàn định muôn lẽ cõi người, nhưng những ham muốn chen lấn trong lòng phó mặc cho ngọn lửa thiêu đốt. Ôi, trời sinh thân ta tất có chỗ dùng – lẽ giản dị ấy không mấy người biết.
Đêm đêm miệt mài bên trang sách cũ, ngẩng lên nhìn trời, đã hết một năm. Loài bướm ẩn mình trong vỏ kén ba tháng mùa đông, xuân đến rộn rịp cùng cỏ cây hoa lá. Con người mấy chục năm tự nhốt trong chiếc vỏ của mình, chẳng một lần cắn vỏ bay vọt lên cùng trời đất.
Ôi, giấc mộng Trang Chu mãi mãi là giấc mộng – một cánh bướm mỏng tang thách thức cả kiếp người.

2-

Nửa đêm nhắn tin cho bạn, lời nói xuyên qua mưa gió và đêm tối chuyển dịch thành những ký hiệu – những ẩn ngữ. Ôi, đời sống là những ẩn ngữ, chúng ta không bao giờ đọc hết ý nghĩa của nó. Mưa bụi lay phay càng về khuya càng đậm. Cái vị rét ngọt gợi mùi lửa từ những ngôi nhà mờ lạnh xa xa phía bên kia cánh đồng.
Ta chậm rãi theo những đường phố trong đêm mưa có cảm giác như đang ở một xứ sở nào đó, mặc những cây bàng và ngọn đèn đường với những giọt nước lấp lánh trên vòm lá đen thẫm, lạ lẫm và vắng lặng.

3-

Ôi, Người cho con chẳng được bao nhiêu – thể xác con bị dày vò kiệt sức. Cái khô lạnh nhọn sắc của sương muối khía vào da thịt con nhức buốt mắt con nhắm nghiền, răng con nghiến chặt. Ôi gió đông, ngươi thảm khắc những cánh đồng nứt nẻ, những hàng cây táp lá. Nước và  nhựa hiếm hoi ẩn giữ sau những làn vỏ cứng, những hoa trái se cằn trong giá lạnh.
Những cánh đồng ven đồi khô kiệt, những cái cây phủ đầy bụi trắng, những thảm cỏ úa vàng chỉ một tàn lửa là bùng cháy.
Ôi! Lạy người – sức chịu đựng của con đã cùng kiệt . Con mơ thấy những cánh đồng trồng Sả kéo suốt những chân đồi, mùi hương sâu đằm toả đầy bầu trời trong đêm. Con mơ thấy những lối mòn vắng ngắt phơ phất hoa mận trắng – tuổi thanh xuân đơn độc, mê mải, mơ mộng, trôi mãi trôi mãi vào sâu ký ức.
Còn gì ngoài ký ức, môt ký ức khô lạnh và buồn tẻ – Thanh xuân mãi mãi đi tìm một làn hơi ấm, đi mãi đi mãi những đống lửa cuộc đời cứ lùi xa lùi xa phía đường viền của chân trời.
Ôi, mùa đông – sương muối và hoa mận trắng. Những cánh đồng trồng Sả chạy suốt những chân đồi…

4-

Chiều xuống rồi
tôi tỉnh dậy sau giấc mơ đổ nát của thế giới đồ vật, như một xô đẩy truyền kiếp con người tất bật buơn bả trên thế gian không bao giờ dứt.
Cái thân xác của chúng ta chưa bao giờ ngơi nghỉ

Chiều xuống rồi
những con đường sôi réo như dòng sông chảy xiết
sự vô nghĩa đã chờm qua cả giấc mơ
vắng bóng những con đò và tiếng người hú gọi từ bờ bên kia

Chiều xuống rồi
trào dâng âm nhạc của Bach – những âm thanh sinh ra rồi mất đi rồi sinh ra mãi mãi – mỏng manh vô cùng vô tận – sự mỏng manh đã cứu rỗi nhân loại. Tôi nhắm mắt thả mình tự do theo những vệt sáng trong suốt và mãnh liệt. Tôi cảm ơn người

Chiều xuống rồi
Màu tối dịu mơ hồ cứ pha dần chầm chậm từng chút một vào trong ánh sáng, đến đỗi bóng tối sập xuống lúc nào ta không nhận ra. Bóng đêm, hình tượng duy nhất còn lại giúp con người hồi cố về thời thơ ấu của loài người – chúng ta bơi mãi bơi mãi trong thế giới mơ hồ quyến rũ của ảo giác.

Trở về từ ảo giác

1-

Trùng điệp lời phán truyền dội từ bóng đêm tịch mịch chất đầy sương gió
Mật khải mở từng trang ố vàng tươi ròng những ý nghĩ khai nguyên dòng sống.
Tương lai ngập tràn những bờ nước mùa xuân lênh láng
Bắt đầu là cánh đồng, rồi những quả đồi trải nghiệm và những dãy núi uy nghiêm dựng những bức tường khổ hạnh thách thức
Vút qua những vách đá dựng đứng chọc trời để lại vĩnh viễn thanh xuân dào dạt bên những sườn đá khắc nghiệt. Cuộc đời trả và nhận cùng một lúc.
Thời khắc này, tôi muốn trả lại người những gì đã nhận và xin người trả lại tôi thời thanh xuân ấy. Kính cẩn xin người.
ánh sáng nhờ nhờ theo mùi sương gió qua ô cửa vòm mái, đêm tối chất ngất sương gió và rỗng lặng

2-

Tối rồi, tối rồi, …
một ngày sắp qua
một mùa sắp qua
một năm sắp qua
Trái đất như một tổ kiến lớn cuồn cuộn các ngả, những đàn kiến khổng lồ chen chúc lao đi.
Vang lên từng hồi chuông trên tháp gấp gấp lan truyền đi một thông điệp
Những dòng kiến khổng lồ vẫn cuồn cuộn hối hả
Trôi trượt vào dòng sống vào sự chết, trôi trượt vào bóng tối. Từng hồi chuông vẫn gấp gấp, những cây thập tự lần lượt được cắm xuống chậm chạp. Tối rồi, tối rồi.

3-

Những con đường đêm mưa xuân thấm ướt. Nhìn vào cõi lòng trống trải cô quạnh, như con thuyền đầy nước từ từ rơi xuống đáy. Trên mặt nước phẳng lặng hơi xuân ấm áp toả lên từ những làn mưa bụi. Ai vô tình trước sức sinh sôi không nén lại được của muôn loài.
Từ bao giờ những lối đi phủ mờ rêu dâng ngập trong tôi hơi thở hoà trong ánh sáng của một thế giới xa xăm vừa lướt qua đây. Hơi ẩm đêm xuân lùa vào căn phòng trống trải, những quyển sách cũ toả mùi của thời gian. Đã bao lâu rồi, đêm lại đêm, những triều đại khi rạng tỏ khi mờ khuất hiện dần lên rồi lại biến mất
Những gương mặt lúc ẩn lúc hiện bởi sự yêu ghét thêu dệt của người đời.

Như con thuyền đầy nước từ từ rơi xuống đáy, tôi chợt ngờ vực về tháng năm này. Ai đó nói vọng từ màn mưa đêm xuân: “Thế gian là một màn kịch, chỉ đổi thay phông cảnh”.

4-

ở đâu có sự sống ở đấy tàng chứa những bài ca - những bài ca luôn luôn đợi được cất lên
Như là đất, tàng chứa trong mình những hạt cỏ. ở đâu có đất, ở đấy cỏ mọc lên, không gì ngăn cản được sự nảy mầm sinh sôi. Những hạt cỏ và những bài ca vút lên trên khắp thế gian, vượt qua sự cách bức ngăn cấm, trà dập. Những bài ca là chính sự sống kiên cường dựng lên thách thức trước những sự nhiễu nhương, phiền toái, hẹp hòi, ác độc.
Ôi, những bài ca cuốn theo sự hoài nghi với niền tin của lửa và nhiệt độ của những cơn sốt xuyên qua cái giá lạnh nghiệt ngã của đời sống trần tục
ước mơ không quá một làn mây nhẹ xốp trôi bồng bềnh vào một buổi đang trưa rồi thành cơn mưa tưới xuống cánh đồng vào buổi chiều nóng bức. Những hoài vọng thật mong manh như sương khói mùa thu, chợt hiện lên huyền hoặc rồi trôi vào quá vãng. Hoài vọng mang hơi thở nhẹ, một sớm đông kia trút hết mọi nhọc nhằn
Ôi, những bài ca mang theo sự sống, tàng chứa sự sống. Những bài ca được cất lên từ mối hoài nghi rồi vỗ mạnh đôi cánh khát vọng đến những bờ bến không cùng của những kiếp người.

5-

Từ lúc nào tấm màn đã kéo lên, từng người một nhập vai diễn
Không một ai trong họ nhận ra
Không một ai trong họ nhận ra!
Ôi, mật ý trần gian truyền qua hơi thở trống trải
tuyệt vọng
sợ hãi
Tấm màn tưởng đã khép lại
Nhưng rồi được kéo lên!
Ngươi vẫn phải hiện ra trang nghiêm, trơ trọi và trơ tráo. Khi ba hoa trống rỗng rối bời. Ngươi vẫn phải hiện ra, bởi màn vẫn kéo lên, ngươi vẫn phải diễn tiếp tấn kịch đã kết thúc từ khi màn chưa được mở ra.
Ôi, mật ý trần gian
Ngươi cứ đuổi theo hoài, bấu víu hoài cái bóng của ngươi - ảo ảnh kiếp người. Ngươi mong hoàn thiện. Nhưng loài người có bao giờ hoàn thiện, loài người dẫm lên bản thể của mình nhoài theo ảo ảnh
Tấn kịch của ngươi - tấm màn không bao giờ khép, ngươi cứ tiếp tục phải nhập vào các vai diễn hân hoan trong tuyệt vọng, trong hoảng hãi, trong những dằng dịt của sấm truyền mật ý trần gian.

6-

Sự nỗ lực của con người kỳ vĩ và vô ích. Mãn nguyện và vô ích. Tiếng nói ngầm chứa trong những khối đại thạch bật nắp mọi bí ẩn.
Tiếng nói huyền tàng theo những dòng nham thạch nóng hàng tỉ độ rồi trở về uyên nguyên.
Ngươi chối từ bóng đêm, bóng đêm - nơi duy nhất để ngươi nương náu, bóng đêm che chở ban phát cho ngươi. Bóng đêm cứu rỗi ngươi
Như con sâu kia một sớm chui ra khỏi tổ kén, ngợp trước gió và ánh sáng. Ngươi đã đánh mất quà tặng của trời. Ngươi không bằng một con sâu. Ngũ quan che lấp bởi dục vọng, sự nỗ lực phiền nhiễu, sự nỗ lực điên rồ của ngươi bị tiêu huỷ trước ánh sáng phổ độ.

7-

Ai đấy gọi vào một chiều rất lạnh
tôi nằm mê man trong vỏ kén nhỏ
tiếp tục thiếp giai điệu bài hát mơ hồ quyến rũ

Ai đấy gọi tôi tiếng gần gần rục rã
thu không tịch mịch
lặng ngắt cõi lòng
như chạm được từng tiếng chuông chùa lan lan cõi không

Cổ thụ im lìm sương buông kín
những ngôi nhà thu lu bóng đêm che phủ
nhập nhoà lăng mộ và địa ốc
Ô hô, dương trạch
Ô hô, địa phần
bóng người thoáng qua hơi sương kín mặt

Ai đấy gọi tôi vào một chiều rất lạnh
Ai?

*

Ôi, mấy trang giấy trắng, vài ba câu chữ nghĩa, thấm thoắt hết cả đời.
Ngẩng nhìn mây trắng, vẫn nhởn nhơ bay như ngày bé đang mải miết chở những chân trời hoài vọng
Đằng sau mỗi bài thơ tàng chứa số phận cùng nỗi hoang mang, mối hoài nghi đi đến tận cùng trái đất. Những gì giản dị nhất đều mang theo bí mật.
Chén rượu, rá xôi, chậu sành, nộp ước tự cửa sổ tròn. Lòng thành kính dựng cao vòi vọi.
Giữa cánh đồng bao la, trên những quả đồi lớp lớp, bên những dãy núi hùng vĩ uy nghiêm, một chiếc lá trôi giữa dòng nước cuồn cuộn xiết đổ.
Chẳng còn nơi nào nương tựa, đành bấu víu vào trang giấy trắng – vô nghĩa tận cùng – trống trải tận cùng – cô độc tận cùng. Sự trống rỗng của cõi lòng thổi rỗng trái đất.
Da diết nhớ buổi cuối chiều sơn cước
Ô hề, giấc ngủ
mây gió trăng sao mê mải vô tình.

8-

Những bông hoa khế nhỏ xíu tím nhạt rơi đầy trên nền đất
từng chùm quả mâm xôi chín đỏ xuôi theo mặt nước
trời phơi phơi hơi lạnh nắng hanh
một tiếng gọi đâu đó lùm cao
một tiếng buồn xa tít lăn tăn trên dòng sông buổi sáng
Ồ, em - định mệnh, đôi mắt hoang sơ cánh rừng ngày trẻ,
em – dòng nước lũ mùa thu réo gầm bên vách đá.
tiếng địch buồn luồn lách qua tre trúc

9-

Những con tước nâu trên mái chuyền xuống vòm phượng vĩ
Gần năm mươi tuổi còn dày vò về chỗ đậu
cuộc đời thử thách đến bao giờ
trở trêu thay, nhân gian
trớ trêu thay, kiếp nạn
trót đời vẫn chưa yên
ta mang vác được gì ngoài bản thân mình

10-

Bạch thầy
con sẵn tâm chờ người truyền giảng
Người muốn con ca hát, con không cất nổi
con rưới rượu mừng xuống những con đường xưa cũ
thình lình mở cánh cửa trời

11-

Đêm xuân tịch vắng mưa bụi giăng mù trời, thi thoảng vang lên tiếng giọt mưa đọng lại trên rêu mái rơi xuống nền đường. ánh sáng bị thu hẹp, tiếng chuông thu không loang ra và được giữ lại trong màn mưa sương dày đặc.
Nhân gian ngủ cả.
Bên sườn dốc dòng sông vẫn chảy, khói nước bốc lên ngùn ngụt.
ồ mình mãi là lữ khách.

12-

Sớm hạ, quặn lên sầu nhớ vô hồi
Ngươi cũ như trăng sao, mới mẻ như giọt sương mai lần đầu lẫm chẫm ngắm nhìn, khẽ động tay chợt tan biến.

Ôi, mẹ ta lầm lụi
mẹ ta phai bạc thành gió nắng đồng đất gò đồi im lặng trải dài

Ôi, sầu nhớ
quặn lên sầu nhớ
con đường mặn mòi mồ hôi của mẹ
chị ta nhiều lần quay mặt khóc vì nghèo khó và tủi cực

Ôi, sầu nhớ
từng đợt dâng lên quằn quặn
dòng nước tràn lênh láng cuối ngày

13-

Gió tăng cường từng đợt ù ù trên mái
mẹ nằm sao yên, lo căn nhà không chống nổi
gió thổi suốt ngày, gió thổi suốt đêm

Chẳng biết khi nào gió ngừng, mẹ ạ
đêm qua con nằm mơ ngôi nhà xưa được xây cất mới
tỉnh giấc, gió vẫn ù ù thổi
mẹ ơi, ngày mai gió sẽ ngừng

Con từng đến rồi thoát ra từ hố sâu bầu trời
nắng loá trắng không phân biệt được
mộ mẹ cha lẫn trong muôn nấm mộ người làng
Vụ mùa gặt xong, lúa nếp phơi khô chờ tết đến
Năm mới tới
Mẹ suy nghĩ điều gì lặng lẽ suốt mùa xuân

14-

Ôi, những âm thanh của mưa tiếng gần gần xa vắng
Mưa tấu lên bản nhạc ký ức đưa tôi trở về những kỷ niệm cũ. Tuổi trẻ tôi rơi thỏm vào những quán lá công trường núi mây mưa mù mịt xa vắng, đơn độc và cô quạnh, dòng sông Đà gầm thét dữ dội hơi nước toả một vùng rộng lớn. Những người sống và những người chết. Trong giấc mơ đêm qua hiện lên những chiếc bánh lốp khổng lò che khuất, những chiếc bánh lốp kỳ vĩ cuối thế kỷ hai mươi. Những đám tang đưa những người bạn giữa ngày mưa nằm lại mãi mãi nghĩa trang công trường heo hút thung lũng sát núi.
Mẹ tôi mất cũng vào một ngày mưa dầm dề ngấm lạnh.

15-

Đêm qua sương xuống ho nhiều
tuổi xuân đi qua như lũ cuốn
tuổi xuân đi qua như núi lở

ngẩng nhìn vành trăng non
ngẫm đường đời dài dặc
đường đời lầy lội
chẳng học người xưa được điều gì
sầu miên
lặc lè
gánh nặng đường xa

Đời người mấy chốc
đời người dằng dặc
tay run run vịn vào buổi chiều tà

16-

ừ, tôi sẽ cố sống đến phút cuối tàn của cuộc đời
gánh nợ trần gian dù trả xong hay chưa trả, đành phải chịu thôi.
Dù muốn hay không, tôi vẫn phải lướt theo đôi cánh nặng nề của số phận.
Bài ca, hay tiếng khóc than? Sự gào thết? Cũng vậy cả
tôi sẽ cố gắng sống lê lết đến giây khắc cuối cùng của cuội đời
tất cả có vậy thôi!

Ảo ảnh mang những đám mây ngồn ngang chứa đầy hơi nước
khoảng không bao la không có nổi một điểm tựa dù mong manh
có lẽ phải mang trong mình nhiệt độ của cơn sốt
những cánh diều lảo đảo trên con đường quê hoá thành bài hát vi vút giữa bầu trời

17-

Vừa qua tiết lập hạ
lòng tôi chợt se buồn
phượng hoa rơi rụng cả
Đường xa
đơn độc
mùa hè

18-

Chớp mắt đã thiên thu
Năm nào vào cúi chào nhà sư
Xuân nay đến cúi lậy xá tháp
Chùa chiền ngày một nguy nga
Cảnh sắc tiêu hoang hơn một
Bến Trò
bậc đá
cố nhân.

19-

Giờ thả mình vào tấm lưới màn sương đêm, mấy mươi năm đường trường một mình một bóng. Nản lòng ta, nản lòng ta… đường đời

Khói chiều cay khoé mắt chợt nhớ những con đường núi lang bạt gió bụi, sau giấc ngủ dài thức dậy thấy mình vẫn tồn tại – thở dài – cái gì dun dủi đưa ta qua những vực thẳm, cứ nghĩ mình đã để xác lại hoặc trong một hẻm núi hoặc bên dòng sông xối dốc – một sự mất tăm rình rập cướp ta đi bất kể lúc nào.
Cánh chim xa – những chấm sao xa tít
Thăm thẳm khách bộ hành…

(còn nữa)

Đã đăng:
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ I) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ II) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ III) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ IV) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ V) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ VI) - Dương Kiều Minh

Một số ý kiến đóng góp về bài viết này: