Đọc mỗi bài thơ của nhà thơ Dương Kiều Minh như xem một Quẻ Dịch. Những “lời thoán” trong “Quẻ Dịch” ấy như ánh sáng huyền ảo, xa lạ, soi rọi vào từng góc khuất, tường giải những tế vi của tâm trí trong đời sống đương đại. Ánh sáng ấy, có lúc ta đã gặp ở đâu đó, như ngọn đèn dầu ngẫu hứng mà hợp lý trong một không gian Nghệ thuật Sắp đặt (Installation art), lúc như hắt sáng một góc phòng, khiến cho ta phải hồ nghi những tiện nghi, hồ nghi sự phủ ngập của những âm thanh hiện đại, bằng tiết tấu chậm của lời sám nguyện… Nhà thơ Dương Kiều Minh chủ yếu viết thơ văn xuôi,  những bài có hàng lối vẫn là sự cuốn theo mạch thơ ấy.  Dương Kiều Minh nặng lòng vương vấn với những thi liệu quen thuộc của thơ ca phương Đông nhưng biết mở những chiều kích bất ngờ của liên tưởng và suy niệm trong thi tứ, chữ của ông bình dị nhưng có sức ám ảnh,  và đôi khi, biểu lộ sự quẩn quanh phức rối của cảm xúc. Có lúc thơ ông hào sảng, đãi đằng như Hịch, như Từ, như Phú… nhưng sức vươn của mỗi mạch thơ luôn khoẻ khoắn, hơi thở mạnh, nhịp điệu tự nhiên và tự do. Không gian xuyên suốt tập thơ khá ổn định, với hình ảnh một kẻ sĩ thời hiện đại đang tự vấn  bằng giọng trầm, đều đều… cất lên trong quầng sáng lung linh và thanh sạch. Nhưng rất lạ khi đọc đến cuối tập thơ, tôi lại thèm tiếng quát mắng, thậm chí tiếng cười khôi hài của ông với đám người đùa nghịch, hỗn xược nào đó… Đọc thơ Dương Kiều Minh cho thấy sự phong phú, riêng biệt của dòng thơ Việt cách tân sau năm 1975.

maivanphan.com

Dương Kiều Minh

TÔI NGẮM MÃI NHỮNG NGÀY THU TẬN

(tập thơ - VI)

(tiếp)

Sương khói toả những mái nhà thân thuộc

Sương khói toả những mái nhà thân thuộc
như thể lần đầu, không ai hay biết
những ngày cuối thu chơm chớm đông về

Mình là… hay mãi còn là khách
ừ phải tháng năm gấp gáp
đám mây đang trưa thả bức phong tình

Buổi sớm bước qua con đường rêu lá
buổi chiều đặt tay lan can tầng thượng
mưa xiêu xiêu phố xá tràn xa vắng

Lòng trống trải cùng tuần mưa ẩm ướt
mang bài thơ ấp ủ qua năm,
hy vọng xửa xưa còn ủ lửa…

Nhớ bờ đường thôn quê lui bui mưa phủ
mùi khói rơm níu bước khách chiều.

Buổi ấy bay vào bầu trời

Buổi ấy bay vào bầu trời
vị lạnh cuối xuân níu trên  móc áo
tiếng ve rộ cơn mưa hối hả
vắng vẻ thẳm sâu

Ôi, cuộc đời chung cuộc
chỉ là sự tìm hình bắt bóng
Người đẩy ta xa mãi
Chẳng thể vượt qua rào cản vô hình

Buổi ấy bay vào bầu trời
ồ ai vẩn vơ giữa những vì sao lạnh
ai đó buồn, cô độc hơn trăng

Như hạt cát cuốn sâu vào vũ trụ
Có lẽ mình giá lạnh hơn những vì tinh tú
Hối tiếc cuộn theo gió xoáy từng cơn

Dưới kia con đường
dưới kia mùa hạ
những ngôi nhà lô xô mái rạ

Nằm bên cạnh người, đất hẳn ấm hơn

Xonat sông Đáy

1

Gió lượm những đám mây tan tác đâu đó dồn về buổi chiều
Thế là không tham dự được chuyến du ngoạn cuối cùng của mùa thu
Bạn bè theo mây trôi về vùng sông Đáy dựng trong khu vườn tảng đá khắc ba chữ “Thư nhiên trang”. Sau rặng trúc ngôi nhà tranh vách đất hiện lên chân trời

Thế là không thực hiện được cuộc du ngoạn cuối cùng của mùa thu
Gió đông giật ào ào từng đợt
lễnh loãng những con đường biền biệt, những ngôi nhà đơn độc lạnh vắng, chỉ còn tiếng chuông gió vang lên hồi cố, chủ nhân tan biến vào khoảng không nào đó.

Giật mình sau mấy tuần gặp lại tóc bạn đã bạc trắng. Quyển sách đọc dở bỏ quên ngoài hiên. Chiều sập xuống bốn bề gió lạnh. Người phong sương đi mãi

Ừ, trăng đầu đông như người quen cũ trở về từ hồi ức xa xăm. Những hồi ức dạt trôi dòng thời cuộc. Rồi chụm lại ở bến quê xa tít
Chờ ta bàng bạc ruộng đồng

2

ừ đêm này phố cũ mưa rơi
luận bàn thời cuộc thấy anh hùng cũng dại
chỉ còn cuộc đời bốc lên làn gió lớn dựng sững sườn tây
Chong đèn lên thấy bóng mình cô độc
hậm hụi lo toan hết đời người
bàn bè gọi cửa trời tối ập

Cha ơi, ngày tháng này làm con phiền lòng

Cha ơi, ngày tháng này làm con phiền lòng. Ngày giỗ Cha vào tiết cơm mới, con ưu tư như đang đi trong ngày cuối năm. Từ lâu con thấy gánh nặng cuộc đời đè lên đôi vai bé nhỏ. Nhiều khi con tưởng quỵ xuống rồi gắng gượng đi tiếp. Nhiều khi con tưởng gục ngã - đường đời xa ngái cha ạ - đường đời thăm thẳm hút xa. Con buồn, trơ trọi, ngày tháng làm con phiền lòng.

Con muốn thoát vào trong bầu trời, hàng ngàn sợi dây vô hình móc con trở lại. Trái tim con yếu đuối, gương mặt con già nua trước tuổi. Con cứ ngắm những chiếc xe màu đỏ dừng lại dưới chân đồi – một cuộc tiễn đưa – một viễn cảnh ngập tràn âm thanh và ánh sáng. Con ám ảnh mãi những quả hồng giấy chín đỏ những ngày tháng mười se lạnh, bức phên dại trước cửa ken bằng tre lâu ngày đã mục, những đống rấm ủ bằng vỏ trấu âm ỉ suốt đêm. Trong bóng tối làng quê tĩnh lặng, con mơ mộng ngắm nhìn mãi những ngôi sao xa lạnh, rồi thiếp ngủ khi nào không rõ – con thấy sự ấm áp, chở che trong nghèo khó và đạm bạc.

Thưa cha, tình yêu của con với cha với cuộc đời này là thiêng liêng – con không van xin, con gắng đến kiệt sức – con không hối hận, con vẫn thường trở về theo những đám mây lang thang trên cánh đồng thơ ấu đầy nắng và gió – dưới chân con, cỏ và nước và bốn mùa nhịp nhàng truyền dẫn qua con nguồn cảm xúc cuốn con đi không thể chối từ.

Giấc mơ và cơn mưa chiều tối

Tôi ngủ thiếp đi nơi buổi cuối chiều
cơn mưa ào qua, đêm ập đến
anh ánh ngấn mưa đọng vòm cây sẫm tối
tiếng chuông thu không hoà cùng tiếng bầy chim chiếp chiếp trở về

Trong giấc mơ tôi thấy mình vừa vượt qua chặng đường xa thẳm
ghé nhờ ngôi nhà lá ven đời
tiếng gọi i ơi sau lùm cây lúp xúp
những bãi trống rộng thênh mờ mờ vệt lối mòn

ừ tuổi trẻ của tôi như đám bụi bốc lên buổi cuối chiều sầm sậm
những ban mai dụi mắt qua chập chùng sương sớm không tiếng hỏi han không lời tiễn biệt
cô liêu xứ sở
lặng thinh núi đồi

Rặng thanh trúc trong suốt làn hơi thu thoáng nhẹ
tiếng réo rắt vô hồi quyến rũ không dứt được
ô, ta mãi lang thang cùng mây trôi đồng vắng
- mải mê mãi chẳng trở về
mẹ đứng đợi hoài bên dậu nắng.

Bốn mùa loáng qua trước cửa
đời vương bao chuyện sầu thương
cuối chiều cuốn cơn mưa lạ
vèo bay vào cõi vô thường

Ô hô, ngày tàn lại mới
sông xa lấp loá mưa nhoà
chợt hiện một con đường cũ
ngang qua dằng dặc chân trời

Cơn mưa thu ào qua như tiếng vỗ cánh của bầy chim lẫn vào đêm tối
qua tháp mái làn ánh sáng mờ mờ mang hơi ẩm
những vòm cây sẫm đen chợt dựng lên lộng lẫy
cơn mưa mang giấc mơ của tôi tới sông lạch cuối nguồn.

Con lạy mẹ, mùa xuân gần quá

Con lạy mẹ, mùa xuân gần quá
bạn bè tụ hội những ngày đông thẫm lạnh
lửa được thắp lên
những ly rượu trong suốt toả hương vị êm nhẹ như vừa được múc từ bể nước mưa đầu hồi ngôi nhà tuổi thơ

Con lạy mẹ, mùa xuân gần quá
Nỗi buồn thanh khiết như ánh sáng xuyên qua đầm nước
Buổi sáng mặt trời theo ánh ngày đi mải
Những đám mây lang thang bầu trời cao rộng sẽ mang cho con quà tặng. Con đã nghe tiếng ngân vang trở về từ cuộc phiêu du, lòng bao dung không cùng toả làn hơi ấm. Trái tim con tưởng ngừng đập khi nghe từng âm thanh buổi thu không dội lại từ những ngọn đồi.

Con lạy mẹ, mùa xuân gần quá
sớm nay nhìn gương tóc con điểm bạc
mắt con sụp xuống, chợt buồn.

Con lạy mẹ, mùa xuân gần quá
đằng đẵng theo con giấc mơ nghèo khó
con ngước nhìn mái rạ
Ôi những sợi lông tước mẹ gầy xơ
lợp mái nhà nhà gian ủ ấp niềm cô quạnh

Con chó đá trong ngôi mộ cổ

Phải ngươi, phải chính ngươi?
mang nỗi buồn truyền kiếp.
Phải ngươi, phải chính ngươi?
Ngươi nhìn thấy oan hồn vỡ vụn rồi kết lại
Ngươi canh giữ điều gì mấy trăm năm
trong lòng đất

Mấy trăm năm ngươi cất giữ trong mình ánh sáng
oan hồn theo ngươi tìm về

Giờ ngươi được lộ ra từ nơi tuỳ táng định mệnh
giờ ngươi canh giữ linh hồn thi sĩ
không ai giải thoát được nỗi buồn định mệnh
ngươi mang trên khuôn mặt
Khuôn mặt ấy
nỗi buồn ấy
được sinh ra trong bóng tối đen đặc
được sinh ra trong trống rỗng hoảng sợ của con người

Đêm đêm có tiêng thì thào không ngớt
“Các ngươi cầm cố ta, nào thoát khỏi ta
Mấy trăm năm một mình ta ôm khối thống sầu vùi trong mộ địa
Liệu các ngươi có thể thiếu ta?”

Đêm đêm ngươi đi khắp căn phòng của người chủ mới
dõi theo oan hồn trốn ra khỏi ngôi nhà trèo qua ngọn cây mê.

Cây cầu vô danh bắc qua sông nhuệ

Điều gì hé mở sau làn mây chợt ửng nền hoàng hôn điệp điệp. Ngươi nằm đó giống một kỷ niệm, khi mờ khi tỏ. Tưởng đã thất lạc qua ngổn ngang băng giá. Người đời vô tình bước qua rồi quên lãng.
Bước qua rồi quên lãng!
Ngỡ ngàng đầu xuân gặp lại. ôi, phong sương, phong sương. Giá lạnh và bí ẩn.
Ngươi lẫn dần màn sương khói mờ mờ niềm hoài nhớ.
Ngươi – niềm hoài nhớ lao vút bắc ngang dòng thời cuộc.
Vẻ lãnh đạm thờ ơ nhấn chìm tất cả. Những canh đời – cảnh trí kéo lên rồi hạ xuống. Bền bỉ bản giao hưởng vô danh kỳ vĩ xuyên  qua đường chân trời.
ôi! vô danh, vô danh
bền bỉ và câm lặng.

Từng cuộc đời ồn ào nối nhau bước qua ngươi, dần chìm vào bóng tối. Thế kỷ trôi qua chớp mắt, sừng sững ngươi rêu cũ, ngươi bụi phủ, phong sương ngút ngàn.

2004

(còn nữa)

Đã đăng:
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ I) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ II) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ III) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ IV) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ V) - Dương Kiều Minh

Một số ý kiến đóng góp về bài viết này: