Đọc mỗi bài thơ của nhà thơ Dương Kiều Minh như xem một Quẻ Dịch. Những “lời thoán” trong “Quẻ Dịch” ấy như ánh sáng huyền ảo, xa lạ, soi rọi vào từng góc khuất, tường giải những tế vi của tâm trí trong đời sống đương đại. Ánh sáng ấy, có lúc ta đã gặp ở đâu đó, như ngọn đèn dầu ngẫu hứng mà hợp lý trong một không gian Nghệ thuật Sắp đặt (Installation art), lúc như hắt sáng một góc phòng, khiến cho ta phải hồ nghi những tiện nghi, hồ nghi sự phủ ngập của những âm thanh hiện đại, bằng tiết tấu chậm của lời sám nguyện… Nhà thơ Dương Kiều Minh chủ yếu viết thơ văn xuôi, những bài có hàng lối vẫn là sự cuốn theo mạch thơ ấy. Dương Kiều Minh nặng lòng vương vấn với những thi liệu quen thuộc của thơ ca phương Đông nhưng biết mở những chiều kích bất ngờ của liên tưởng và suy niệm trong thi tứ, chữ của ông bình dị nhưng có sức ám ảnh, và đôi khi, biểu lộ sự quẩn quanh phức rối của cảm xúc. Có lúc thơ ông hào sảng, đãi đằng như Hịch, như Từ, như Phú… nhưng sức vươn của mỗi mạch thơ luôn khoẻ khoắn, hơi thở mạnh, nhịp điệu tự nhiên và tự do. Không gian xuyên suốt tập thơ khá ổn định, với hình ảnh một kẻ sĩ thời hiện đại đang tự vấn bằng giọng trầm, đều đều… cất lên trong quầng sáng lung linh và thanh sạch. Nhưng rất lạ khi đọc đến cuối tập thơ, tôi lại thèm tiếng quát mắng, thậm chí tiếng cười khôi hài của ông với đám người đùa nghịch, hỗn xược nào đó… Đọc thơ Dương Kiều Minh cho thấy sự phong phú, riêng biệt của dòng thơ Việt cách tân sau năm 1975.
maivanphan.com
Dương Kiều Minh
TÔI NGẮM MÃI NHỮNG NGÀY THU TẬN
(tập thơ - II)
(tiếp)
Khúc Tưởng niệm
1-
Cơn giông thu xao xác. Hơi lạnh đến sớm nhè nhẹ loang theo những luồng gió mang theo hơi mưa ngập tràn khắp ngả.
Lòng rộn lên cảm xúc quen quen là lạ xa vắng nơi lối mòn xóm núi bước chân lữ thứ ngần ngại những năm tháng đầu tiên báo hiệu một chuỗi dài quãng đời lang bạt. Ta đã gặp ở đâu rồi, sục tìm trang ký ức bên bờ dậu ngôi nhà lợp rạ, rồi ao đầm thuở nhỏ, sau bức phên thưa cha mẹ và người thân chìm đắm trong lặn lội nghèo khó.
Rồi một ngày cuối thu ta trở về đã những nấm mộ nhỏ nhoi lần lượt lẫn trong màu lúa chín.
Cơn giông thu xao xác cuối chiều những quả đồi nhoà dần lẫn vào mưa gió lẫn vào sương khói dâng lên mù mịt.
2-
Ở một mùa thu lá phi lao khô phủ kín những bờ cây
Gió rì rào dưới vòm xanh sẫm đem giấc mơ hão huyền của cậu bé lang thang trên cánh đồng Những ngôi làng nổi lên lốm đốm như những gò đống xanh xanh giữa biển lúa rực vàng sắp vụ
Ba mươi năm, năm nào tôi cũng trở về. Chợt nhận thấy mình đã là người khác. Một cảm giác xa lạ lẫn cùng làn sương khói buổi cuối thu phủ sẫm dần lên làng mạc ruộng đồng
Có lẽ tôi đã uống quá nhiều nước từ những dòng sông xứ lạ. Có lẽ tôi đã hít thở quá nhiều khí trời từ những ngọn gió lang bạt. Có lẽ tôi đã bị những đốm sáng chập chờn cuốn hút phía xa xa.
Ngày giỗ mẹ tôi trở về trong màn sương khói lặng lẽ bao phủ mênh mông cuối chiều chạng vạng. Tấm ảnh thờ qua nhiều năm ố mốc. Ôi, cuộc đời thực lôi kéo bởi miếng cơm manh áo và ham muốn viển vông.
Cha tôi nằm xuống vào ngày cơm mới, mẹ tôi ra đi vào ngày cuối tháng trọng thu.
Cuối thu và đầu đông sương khói lạnh chất chồng ký ức. Ba mươi năm mới như vừa đấy. Tôi dụi mắt trong bóng tối nhờ nhờ, chợt giật mình sờ lên mặt và tự hỏi.
Kẻ xa lạ nào đang ngập chìm trong hồi ức xa xăm.
3-
Ba mươi năm gặp lại mùi rơm rạ, mùi khói đốt đồng. Niềm thương xót dâng nghẹn khi gặp lại người thân. Kiếp người nghèo khó. Kiếp người khốn khó. Kiếp người gầy guộc và đen đúa.
Tôi thấy mình là kẻ vô tình ngang qua thế gian, ngang qua nỗi đau khổ lầm lũi kiếp kiếp. Có phải tôi sinh ra trong cõi đời là để dằn vặt trước nỗi thống khổ của người đời. Niềm thương xót đeo đẳng, niềm thương xót tổn thọ.
Tôi bước trên ngõ quê tuềnh toàng ẩm thấp như bước trên sự dằn vặt. Ôi, từ trẻ đến già ta mãi viển vông, chẳng cứu giúp được gì với những câu thơ vô vị. Tiếc, nhận ra đã quá muộn. Không thể làm lại từ đầu, không kịp nữa.
Tôi thấy mình đang thả trôi trong làn khói đốt đồng, làn khói lẫn vào bóng tối cuối ngày mùi vị tro rơm quyện cùng hơi thở.
Mẹ sẽ chẳng trách tôi khờ dại và mơ mộng.
Mẹ thương tôi lạc giữa cõi đời.
4-
Người bảo: Thế gian đã an bày
Con làm sao nghĩ trái
Thế gian đã an bày
Cha tôi mất không để lại tấm hình nào
Gần bốn mươi năm tôi hằng tưởng tượng hình ảnh về Người mờ mờ xa hút
Cậu bé chín tuổi kia hằn ấn tượng mùa vụ cánh đồng sau gặt
Cái đêm tối trời se lạnh, trước lúc cha đi gọi cậu đến bên giường cầm tay cậu rồi trút hơi thở cuối cùng
Cậu ngước lên bầu trời đêm nhận thấy một ngôi sao lóe sáng rơi xuống bụi trúc đầu ngõ
Rồi cuộc đưa tiễn trong giá lạnh và nghèo khó
Người anh đốt đống rấm nơi giường cha vẫn nằm sưởi ấm qua mùa băng giá.
Cha tôi mất không để lại tấm hình nào. Có lẽ Người không bao giờ gợn lên ý nghĩ để lại một dấu vết trong thế gian. Ôi! sinh gửi, thác về. Một chu trình biến hiện không ngừng của sự sống.
Ồ, trăng tháng mười như khối ngọc giữa nền trời lạnh.
5-
Chiều cuối năm mưa xuân nhoà ướt. Sao con đi mãi, chẳng nhìn thấy chỗ dừng nơi chân trời phả mờ mờ hơi xuân.
Cánh đồng này đây, nơi cha yên nghỉ, những khóm rau cải dại lặng lẽ phủ lên làn phấn mỏng, những gốc rạ qua đông chưa kịp mục.
Cánh đồng này đây, nơi cha yên nghỉ, tuổi thơ con ngày ngày tha thẩn bên nấm mộ cha nằm. Thơ dại quá chẳng biết rằng mình côi cút, giờ chớm già mới nhận ra.
Chiều cuối năm mưa xuân nhoà ướt, nước mắt con dàn dụa, nhận ra mình cả đời vắng cha, cả đời côi cút. Đã bốn mươi năm rồi cha ạ, thời gian đủ bãi bể thành nương dâu, con lại tha thẩn bên cha, giật mình tiếng két đồng vút lên trên nền trời.
Chiều cuối năm mưa xuân nhoà ướt. Sao con đi mãi? Mùa xuân bên cha, nấm mộ ẩm lạnh, gió đồng thấu buốt, đồng đất này cất giữ những gì thiêng liêng sâu kín nhất của con, nơi tuổi thơ lầm lũi, nơi mẹ cha và người thân lặng lẽ nằm kia nguyên vẹn những cuộc đời của con âm thầm trong đất.
Chiều cuối năm cánh đồng mưa xuân nhoà ướt. Sao con đi mãi? Chưa thấy chỗ dừng nơi chân trời phủ mờ mờ mưa bụi. Cánh đồng mùa xuân vẫn xưa cũ, vẫn trẻ trung như ngày thơ ấu, nỗi buồn giấu kỹ nơi những gò đống nằm quên trong mưa xuân phơi phới.
6-
Mùa xuân này mẹ thường hiện về trong đêm thinh lặng, chập chờn giấc ngủ. Mùa xuân này thôi thúc sớm trở về nơi đồng bãi ven sông Hồng nhọc nhằn tuổi xuân của mẹ.
Tiếng lòng da diết. Kiếp này ta nợ. Kiếp này sao trả nổi. Nhớ thương quặn thắt. Sương chiều bàng bạc bưng kín đồng quê – Khói chiều thoảng mùi rơm mùi lửa – Mẹ vẫn kia – mùi cơn mùi lửa. Chị vẫn kia phong phanh gió đồng, tuổi xuân qua thoáng chốc. Mẹ thương se sắt đêm không yên giấc.
Con tạm gác lại bài thơ dang dở, làn gió xuân xuyên qua ngàn sợi dây dát mỏng cuốn con theo những ngả đường trôi vào đêm biền biệt, sương khói đã dâng trên mặt hồ, bóng tối lấp đầy sông.
Ôi, đời người tựa đoá hoa để ngắm, sao dằng dặc, sao mê đắm. Những câu hỏi thảng hoặc vang lên trong đêm nhói lòng.
Kia những giai điệu du dương lướt qua thời trẻ. Kia những âm thanh quặn xiết không buông dời vào buổi cuối chiều. Con làm sao biết được bàn tay vô hình sẽ cuốn con tới những nẻo nào. Ước ao bồng bềnh theo gió sớm mưa chiều, tháng năm ngày một lùi xa, phiền muộn lo toan không dứt. Sao con mắc nợ mãi với cuộc đời.
Mưa đông
Cơn mưa đông đến nhè nhẹ chầm chậm không gian trở nên tĩnh lặng êm dịu. Trong khoảng mênh mông tiếng mưa chậm rãi đều đều, có cảm giác như đếm được từng hạt mưa thanh thản du trong trời đất – Trên những thân trúc từng vệt nước loang nhẹ hiu hắt cơ hồ vang lên những vần thơ Lâm Đại Ngọc từng ngâm trong đêm mưa thanh vắng. Câu chuyện từ trang sách đọc thời nhỏ, rồi theo mãi theo mãi qua các chặng đường đời. Có hơi ấm đang được ủ ấp từ một nơi nào đó trong đại cảnh viên hay bên một con đường heo hút tiêu sơ.
Từng giọt mưa trong suốt chậm rãi buông vào thinh không, những cây cầu lợp mái vẫn điềm tĩnh nằm phơi hàng thế kỷ, thời gian phủ lên từng lớp vô danh không có dấu vết tên tuổi thế cuộc.
Những đời sống liên tục chảy trôi hắt bóng lên những hàng cột đơn sơ, dưới mái ngói rêu phong tôi thấy những người làng từ xa xưa lần lượt từ những cánh đồng đang trở về đứng trú mưa, vang lên một vài tiếng nói bâng quơ rồi lặng im chìm vào mùa vụ.
Ôi, mưa đông, mưa đông! Cơn mưa lướt qua cuối chiều mang theo bao giấc mộng.
Một hạt mưa ghé sát nói nhẹ: “Thân xác này thật ra đã được tạo bằng tư tưởng”
28 – 4 – 2006
(còn nữa)
Đã đăng:
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ I) - Dương Kiều Minh
Một số ý kiến đóng góp về bài viết này:
|
