Đọc mỗi bài thơ của nhà thơ Dương Kiều Minh như xem một Quẻ Dịch. Những “lời thoán” trong “Quẻ Dịch” ấy như ánh sáng huyền ảo, xa lạ, soi rọi vào từng góc khuất, tường giải những tế vi của tâm trí trong đời sống đương đại. Ánh sáng ấy, có lúc ta đã gặp ở đâu đó, như ngọn đèn dầu ngẫu hứng mà hợp lý trong một không gian Nghệ thuật Sắp đặt (Installation art), lúc như hắt sáng một góc phòng, khiến cho ta phải hồ nghi những tiện nghi, hồ nghi sự phủ ngập của những âm thanh hiện đại, bằng tiết tấu chậm của lời sám nguyện… Nhà thơ Dương Kiều Minh chủ yếu viết thơ văn xuôi,  những bài có hàng lối vẫn là sự cuốn theo mạch thơ ấy.  Dương Kiều Minh nặng lòng vương vấn với những thi liệu quen thuộc của thơ ca phương Đông nhưng biết mở những chiều kích bất ngờ của liên tưởng và suy niệm trong thi tứ, chữ của ông bình dị nhưng có sức ám ảnh,  và đôi khi, biểu lộ sự quẩn quanh phức rối của cảm xúc. Có lúc thơ ông hào sảng, đãi đằng như Hịch, như Từ, như Phú… nhưng sức vươn của mỗi mạch thơ luôn khoẻ khoắn, hơi thở mạnh, nhịp điệu tự nhiên và tự do. Không gian xuyên suốt tập thơ khá ổn định, với hình ảnh một kẻ sĩ thời hiện đại đang tự vấn  bằng giọng trầm, đều đều… cất lên trong quầng sáng lung linh và thanh sạch. Nhưng rất lạ khi đọc đến cuối tập thơ, tôi lại thèm tiếng quát mắng, thậm chí tiếng cười khôi hài của ông với đám người đùa nghịch, hỗn xược nào đó… Đọc thơ Dương Kiều Minh cho thấy sự phong phú, riêng biệt của dòng thơ Việt cách tân sau năm 1975.

maivanphan.com

Dương Kiều Minh

TÔI NGẮM MÃI NHỮNG NGÀY THU TẬN

(tập thơ - XI)

(tiếp)

Những Cuộc tiễn đưa

1-

Tôi xao lòng trước những dải đồng trồng sả dưới chân đồi
Chưa kịp chào vị gắt gao mùa hè, thu đã tràn ngập hơi lạnh phả nhẹ các căn phòng nửa đêm về sáng. Không ngủ được, mùi sung chín ướp vào hơi thở. Có lẽ rồi sẽ nằm xuống chiếc giường trong căn nhà cha tôi trút hơi thở cuối cùng vào đêm đầu tháng mười se sắt. Có lẽ những giờ phút cuối cùng vang lên lời nói thoảng nhẹ bên tai

Nghĩa lớn đời người tạo nên bởi những gì làm ta se lòng. May mắn của phúc phận không nhiều hơn chừng ấy

Những dải đồng trồng sả dưới chân đồi cứ chạy mãi chạy mãi dưới nắng thu, đêm đêm mùi sung chín ướp đẫm vào giấc ngủ. Cuốn theo những đợt sóng âm thanh kỳ diệu của cuộc tiễn đưa, tôi nằm yên lặng trên chiếc giường cha tôi đã nằm trong căn nhà cũ.

2-

Trong cơn mưa ào ạt tôi mơ thấy những căn nhà tồi tàn xê dịch theo những số phận
Những mảng đời lang thang đây đó phiêu bạt không tìm thấy chỗ đậu, rồi bỗng dừng lại một nghĩa trang heo hút nào đó nơi mùa thu loang loang heo lạnh.

Những căn nhà tồi tàn xiêu vẹo thi thoảng hiện về trong giấc mơ trào dập.
Lẽ nào kiếp người lê lết mãi chốn nhân gian.
Lẽ nào vẻ đẹp lộng lẫy nhất chỉ toả lên trong những cuộc tiễn đưa dằng dặc. Lẽ nào nơi những nghĩa trang hoang vắng người đời mới được chìm vào sự an lành hằng cửu. Lẽ nào cha, mẹ, những người thân và cả tôi chỉ một lần duy nhất đón nhận sự bình yên trong sự câm nín mênh mông của đất.
Lẽ nào ta từ chối sự đón nhận trong vòng tay của đất...
Những ngôi nhà tồi tàn xiêu vẹo xê dịch mãi, xê dịch mãi trong những giấc mơ. Những người thân vĩnh viễn đi xa trở về trong những giấc mơ. Sau mỗi giấc mơ tôi chợt nhận ra mình đang sống, đời người nặng nhọc đằng đẵng, niềm vui thi thoảng lướt qua như làn gió thu nửa đêm gần sáng.

3-

Tôi rơi hẫng vào hơi lạnh theo bóng tối phủ dần lên mái nhà và bóng cổ thụ xa xa. Sáu cõi cuốn phăng dòng nước lũ chẳng còn kịp ngoái tạ từ người thân. Nuối tiếc mãi con đường xưa cũ, anh cả cõng tôi đội mưa nhập học lớp vỡ lòng. Sao cuộc đời cứ đòi ta những gì không thể có? Sao ta cứ hoài công săn đuổi đâu đâu?
Giờ anh tôi tóc bạc, già nua. Như cơn bão biển chúng ta bị cuộc đời đánh tơi tả xô dạt, vào niềm thương nỗi nhớ.
Đêm vắt tay lên trán, bạn hoảng hốt cái chết đến bất thình lình. Ôi sống - chết, ai cầm được bản mệnh mình trong lòng bàn tay?
Cuối buổi chiều thu tôi thấy mình rơi hẫng vào một không gian mơ hồ theo những luồng khí xô đẩy vô định. Thưa thớt dưới trời sót lại đôi ba cánh hoa như vết son vừa phết lên vòm phượng vĩ cổ thụ. ồ, đầm sen xanh sẫm, mùi lá sen già toả lên từ làn nước trong lặng.
Sao ta cứ đòi cuộc đời những gì không thể có. Sao ta mải mê xây cất mãi những toà lâu đài hoang vắng, để rồi phút chót khi sắp dời thế giới này sang thế giới khác ta hốt hoảng như cậu học trò trong phòng thi bất lực trước trang giấy trắng.

4-

Tôi biết nói điều gì, từng giờ, từng giờ hàng ngàn thông tin bắn phá vào võ não chúng ta. Thực ra bức tường cuối cùng đã bị xuyên thủng. Cơn gió đổ về nửa đêm làm thế gian xáo động, sớm dậy hơi lạnh heo heo mở ra một thế giới khác biệt. Những bí mật bao vây quanh ta, ta không hề nhận thấy. Ham muốn tựa lớp lớp lấp lánh vọng động của những vỏ sò bao chặt ước mơ và tự do của con người. Dục vọng như những vòi rồng khổnglồ xé vụn những giấc mộng đẹp nhất của loài người ném vào không trung. Con người vầy quấy thực tại, nhưng rồi chạy trốn nó vào bệnh tâm thần.
Đêm đêm tôi chìm trong tiếng xào xạc rặng trúc trước cửa, vũ trụ vận hành theo những lề luật không đếm xỉa đến con người. Câu chuyện của nhân gian theo những giấc ngủ chìm dần xuống tầng đáy đại dương, một vài giấc ngủ bay ngược lên tầng trời thấp nhất.

5-

Tôi là kẻ cuối cùng ngồi lại trong đêm, những con ngỗng trời di chuyển qua vùng khí lạnh. Cõ lẽ mọi số phận chỉ bừng tỉnh vào phút chót. Cơ may loé lên một lần rồi tắt đi vĩnh viễn. Giữa thinh không tiếng bầy ngỗng trời đơn lẻ, rời rạc, ngắt quãng. Những cuộc di chuyển kỳ vĩ diễn ra giữa bầu trời đêm đêm. Khoảng không rỗng lặng và ngái lạnh.
Xuất hiện ký hiệu những câu thơ cất giữ một thế giới, một đời sống bên cạnh chúng ta. Cảm nhận mơ hồ điều ý nghĩa nhất chợt rơi hẫng xuống hố vực thăm thẳm lạnh và từng đợt âm thanh vang lên kỳ lạ nâng bầu trời đêm thu lên cao mãi, cao mãi.

Sao ta nhìn nhân gian bằng đôi mắt ngơ ngác.
Sao ngươi nhìn ta như cuộn gió xoáy vào lòng vũ trụ.

ồ, một chiếc lá bàng lặng lẽ rơi xuống lòng đường. Làn gió thu vang lên giai điệu cuộc tiễn đưa.
Câu chuyện này không kể được với ai, tôi chợt nhớ tới mẹ. Con đường quê giờ này đang chìm trong sương sớm...

Những con đường cổ xưa

1-

Những con đường cổ xưa, hơi đông toả sáng ngọn đèn sau ô kính. Kẻ lữ hành xuyên qua đêm lẫn vào gió lạnh, những hàng cổ thụ đen sẫm thầm thì không dứt trên cao.
Những con đường cổ xưa cuốn ta đi mãi như chính ta là con đường. Cuối chiều kia ghé nhờ ngôi nhà bên xóm núi, chợt nhận ra không còn trẻ nữa, nhớ miền quê xa mẹ cha đã hiu quạnh cỏ loang mênh mông cánh đồng thơ ấu.
Những con đường cổ xưa cuốn ta đi mãi, gió nắng, nước dòng sông ào ạt, những ngày mới đến gần rồi lại ngày mới nữa. Nỗi trống trải loang chảy trong đêm tối. Trống trải hối thúc bước chân lữ thứ rảo nhanh trên đoạn đường gập ghềnh ánh triêu dương hiện từng vệt sáng mờ đục cánh rừng xa xa. Trong lòng đêm tối ta thấy được bao bọc chở che, thoảng hơi mẹ rất gần ngày thơ bé.
Những con đường cổ xưa – làm sao dứt bỏ khỏi người, ta mãi nghe vang lên tiếng gọi trong sâu thẳm đáy lòng, cuốn theo mải miết trên đường đời gập ghềnh khuất khúc. Nếu không có tiếng gọi của người, ta còn gì nữa, chắc mất hút nơi chân trời góc bể? Nếu không có tiếng gọi của người làm sao bươn qua bùn lầy nước đọng tai ương rình rập. Ta nương tựa vào đêm, tìm sự che chở bao bọc của đêm vời vợi con đường rợp cây cổ thụ.
Những con đường cổ xưa – Ta làm sao dứt bỏ khỏi người, người tiếp cho hơi thở, gắng gượng theo miết tiếng gọi những ngày mới đến.

2-

Vâng, ta ngóng đợi những ngày mới đến tiếp thêm sinh lực. Kia cậu bé ngước nhìn những đám mây trôi trên bầu trời xa. Cậu ước ao hay linh cảm, không biết nữa. Bàn tay số phận tiếng gọi vang lên từ kiếp trước, rồi cuộc đời cuốn theo làn gió mang hơi say đưa đẩy trong giấc thuỵ miên, đi mãi, đi mãi. Tiếng gọi cứ vang lên. Nhiều khi gục ngã, tưởng không bao giờ còn đi tiếp, nhưng rồi những âm thanh mơ hồ quyến rũ từ bầu trời cao tít thuở nhỏ lại vang lên dìu ta đứng dậy.
Kia con đường ấu thơ xuyên qua cánh đồng rộng lớn rồi mát hút vào màu xanh thôn làng. Kia, giữa mênh mông cỏ và lúa, cậu nằm nhìn trời xanh mải dõi theo những cánh chim trời.
Kia, mộ chí cha mẹ và người thân lần lượt nằm xuống trên cánh đồng thơ ấu. Kia, buổi cuối chiều nước mắt chảy dòng, cuối năm mưa bụi giăng mờ, chẳng biết mình đang ở đâu, trơ trọi giữa nhân gian xa vắng. Chợt hình ảnh mẹ hiện lên thân thương, trong niềm thống hối ta thấy mình có lỗi. Đời người thoáng qua như tia nắng mờ nhạt chiếu qua ô cửa.

3-

Lạy mẹ, gánh nặng con không chịu nổi, đã oải lắm rồi con sợ ánh ngày, con sợ tiếng ầm ì sôi réo những con đường chằng chịt trên mặt đất. Con níu giữ bóng đêm với con đường cổ xưa vắng lặng trong suốt, tiếng gió như tiếng vĩ kéo qua những lùm cây đen sẫm.
Ôi, những con đường cổ xưa, làm sao dời bỏ được – con mang cả kiếp người ký thác vào làn hơi đêm tinh khiết. Con mang cả tuổi thanh xuân ký thác vùng sông núi mênh mông hiu quạnh, những làng bản lốm đốm lẫn cùng màu lam của núi. Nhiều đêm con thức trắng tựa hòn đá chơ vơ bên dòng sông gào thét gió đông ào ạt tê buốt thức tỉnh kiếp người phôi pha đơn bạc – Hai mươi tuổi ngại ngùng đường đời dài đặc, gánh nặng khốn khó chất cao mãi cao mãi đôi vai gầy yếu.
Lạy mẹ, giờ con đã chớm tuổi già, sức cùng lực kiệt, gánh nặng không thể trút bỏ, tiếng gọi mơ hồ vọng đến từ thuở thanh xuân lạnh buốt và khốn khó, con lê bước nhích sang ánh ngày vừa hé trong màn sương muối dày đặc hàng ngàn mũi kim châm vào da thịt đau buốt.

4-

Ôi, bước chân ngày nào phơi phới tiễn biệt mẹ, tiễn biệt tuổi thơ, tiễn biệt làng quê cánh đồng trải mênh mông xa tít. Ta nào ngờ, đấy là ngày dời bỏ đi mãi. Dời bỏ ngôi nhà liêu xiêu mái rạ, mẹ lụi hụi bên ngày chờ ngóng bước chân con trở về. Ôi, ta nào biết được gì xui khiến số phận lăn lết trên đường đời khó nhọc gắng sức đẩy tảng đá lên sườn núi rồi lại lăn trở lại. Ta nào biết được, mẹ có trách cứ gì khi người nhắm mắt buông xuôi, khi ta trở về mọi sự đã an bài, người an nghỉ trong cõi vĩnh hằng, gương mặt thanh thản. Ta ân hận không kịp nghe lời cuối cùng của mẹ. Ta nào biết được, điều gì xui khiến bước chân cứ nhích dần trong ấong tối chờ ngày mới đến. Ta nào biết được, trước khi nhắm mắt buông xuôi mẹ nghĩ gì...

5-

Ôi, những con đường cổ xưa ta đã phải dời bỏ mẹ ta, dời bỏ cánh đồng thơ ấu cuốn theo tiếng gọi của người. Giờ nhận ra ta đã gắn với người làm một. Ta đơn độc như sự đơn độc những con đường trườn qua đêm tối mặc khải. Không hối tiếc điều ta đã trọn, ân hận không được nghe tiếng mẹ vang lên lần cuối.
Những con đường cổ xưa, ta làm sao bỏ được. Sinh mệnh ta đã gửi vào tiếng gọi mơ hồ quyến rũ, tiếng gọi cuốn theo mải miết từ tuổi thanh xuân đến khi đầu điểm bạc.
Ta làm sao dứt bỏ được tiếng nói của đêm huyền bí, cái nôi cổ tích truyền dẫn thông điệp di truyền từ tổ tiên, trong ánh sáng và âm thanh khải huyền thế gian lần lượt hiện lên theo những mạch nối trùng trùng thế kỷ.
Lạy mẹ, tha thứ cho con kiếp này đam mê khó nhọc. Kiếp này con ký thác tiếng gọi mơ hồ mãi mãi vang lên từ trong sâu thẳm. Ôi, những con đường cổ xưa, ta làm sao dứt bỏ được người!

10 - 01 - 2008

Những đoạn thơ không đầu, bỏ dở

Sau đây là những bài thơ viết khởi đầu cho những bài thơ, nhưng rồi tôi không thể nào tiếp tục được cái hứng khởi để hoàn thành bài thơ như đã định. Trải qua thời gian, mỗi lần xem lại tôi đều có ý định tiếp tục viết tiếp sau đoạn thơ khởi đầu. Nhưng rồi không thực hiện được. Đành để đoạn thơ dang dở như nó vốn có từ ban đầu. Với tôi, chúng ta từng mảnh trạng thái tinh thần của tôi xuất hiện trong khoảnh khắc ấy – giờ tôi gom nhặt lại.

Ngày 15 tháng 6 năm 2007
D.K.M

1.

Trong cơn giông gió tiếng người gọi nhau bị đè xuống, tiếng nói trở lên mỏng manh yếu ớt bị gió xé tơi từng sợi mỏng rồi cuốn phăng đi.
Nhân gian trở lên bé nhỏ, con người càng bé nhỏ trơ trọi trước những cơn giông. Những cơn giông sinh ra để đem lại sự quân bình trong trời đất.

2.

ừ, dàn thiên nhạc đột ngột tràn về không gì cưỡng nổi.
Hào phóng là mùa hạ
Hoành tráng là mùa hạ
Hưng vượng là mùa hạ
Dàn nhạc khổng lồ trình tấu suốt một trăm ngày trong niềm hứng khởi bất tận.

3.

Chặc lưỡi, trời sẩm tối
tỉnh rượu mờ mờ sáng.
Dòng đời lúc lặng lúc thinh, lúc sôi xiết. Nghịch âm tạo nên sự cuốn hút, sinh sôi của đời sống.

4.

Bạn bè gặp lại sau những ngày mưa bão. Thị xã phơi dòng sông người xối xả. Ai đó hầu đang thu nhặt từng mảnh tan tác trong lòng mình.

5.

Phải về thôi,
bóng tối theo cơn mưa mùa hạ kéo buổi chiều đen sầm
Các em vượt qua những con đường sống trâu sũng nước
Mưa xuyên qua những tấm áo mỏng, mưa thấm vào những quyển vở trong chiếc cặp đơn sơ.
Mưa bão xô các em nghiêng nghiêng lảo đảo như những thảm lúa xanh thẫm trên đồng
Các em trần trụi cùng trời mưa, không có gì trở che, mẹ nóng ruột ngóng chờ bên cửa.
Phải về thôi,
Cơn mưa vẫn đen sầm xối xả

6.

Tỉnh dậy, trong không gian tĩnh lặng thoảng đến mùi men rượu
Quê xa, anh em ở xa, bạn bè tản mát
Đầm nước dưới chân đồi có lăn, cỏ lác um tùm đang già tàn dưới nắng thu

Không còn cảm giác thời gian khi đứng trước rặng duối cổ vạm vỡ xanh tốt

Những đưa trẻ mê mải trên đồng ngô mới gặt
những thân ngô rải kín chân trời
Sương khói che mờ mặt người khi nào không biết.

7.

Thơ - Ngươi ở đâu?
Ngươi không hình, không ảnh
Ngươi bám riết theo ta - định mệnh
Ngươi là ánh phản quang của mặt trời trong đêm, là hình bóng những người đã khuất.
Ngươi lẫn vào gió sớm, mưa chiều.

8.

Mình đắm chìm, rồi lẫn dần vào bầu đêm lạnh sắc. Gió như dao cứa thon thót. Một khoảng không gian vô tận bóng đêm như mở thêm ra mãi những khoảng trống ghê sợ.

9.

Đêm mưa xuân tràn trề hơi thở của sinh sôi, Mùa thật kỳ diệu. Nó tiếp cho con người sinh lực, khởi nên sự phấn chấn.
Màn mưa bụi nhoà trong ánh sáng ngà ngà nơi những hàng cây xa xa, thoảng đến làn âm thanh trong và êm dịu lướt nhẹ qua rặng trúc.
ở một chân trời nào đó, tiếng vĩ cầm réo rắt gấp gấp làn nước mùa xuân tràn lênh láng những cánh đồng khô nẻ.

10.

Đêm lạnh, trở lưng, không yên giấc
Già nua săm sắn đến chào
Ô kìa căn nhà ngày bé
mùa đông cánh đồng
mùa đông đầm nước…

11.

Già nua xồng xộc đến
mắt mờ ngại đọc sách
ngửa mặt ngẫn đời người

12.

Như những chữ bị khuyết trong cuốn thư tịch cổ. Cơn gió lạnh khuya khoắt cuốn theo chiếc khăn quàng. Dưới ánh ngọn đèn đường, những chiếc lá bàng chín thẫm, những chiếc bàn café kê dọc dưới mái hiên. Những cuộc trò chuyện triền miên xuyên qua các mùa. Bạn ước đến một ngày dựng bia mộ cho mình, khắc hai chữ "Đi vắng?". Ôi, ước ao giản đơn vậy, dễ gì thành sự thật.
Thế tục diệu vợi. Nhân gian vòng vèo đi mãi, cuối đời vẫn chưa về đến cửa nhà mình.

13.

Mùa xuân bệnh tật kéo dài, ký ức hắt trên bức tường ẩm mốc. Những khoảng trống lớn dần nơi cõi lòng nguội tắt. Một buổi tối kia tràn khắp không gian, đầy loạt những búp non đâm lên phủ khắp trời đêm.
Sự sống cuốn hút và thách thức.

14.

Mùa thu chìm xuống đáy hồ
hơi đông loang nhẹ trên bờ liễu buông

15.

Những cây phượng mùa thu
đột ngột giữa chiều
trong thinh lặng mưa rơi trắng xoá
mưa vang lên trên những tán lá thưa
Tiếng thở phào nhẹ nhõm: ồ, đã qua những ngày nắng kéo dài ngột ngạt đến khó thở.

16.

Những hạt mưa lắc thắc sau cơn bão đầu hạ rơi trên những tán lá sen non, mặt đầm mệnh mông phẳng lặng.
Như từng đợt sóng kế tiếp không dứt, đời người bao giờ cho hết lo lắng, phiền muộn? Bốn mùa luân chuyển nhịp nhàng, để những khoảng trống lặng vào lúc chuyển mùa. Những cái cây 364 ngày có bốn cuộc đổi thay lớn của chính mình. Sự chuyển tiếp hân hoan trong dòng sống sinh sôi.

Đã đăng:
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ I) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ II) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ III) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ IV) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ V) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ VI) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ VII) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ VIII) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ IX) - Dương Kiều Minh
Tôi ngắm mãi những ngày thu tận (tập thơ X) - Dương Kiều Minh

Một số ý kiến đóng góp về bài viết này: