Trao đổi với maivanphan.com qua E-mail về thơ Tân-Hình-Thức, Nhà thơ Đoàn Minh Hải viết: “Không có một cái gì giải phóng con người mà tác dụng mạnh bằng văn thơ nghệ thuật- văn học văn hoá... Cái mốc của nhóm Tự-Lực văn đoàn còn đó và giá trị của nhóm không thể bỏ qua. Chế độ nào có muốn bỏ cũng không bỏ được cuối cùng cũng phải công nhận. Chỉ một ông LeMur trong nhóm thôi cũng đủ làm thay hẳn bộ mặt xã hội với một cải cách nhỏ của chiếc áo dài từ đương thời cho đến ngày nay. Cái giòng chảy của lũ quét lũ tràn mạnh như thế nào cũng không thể so sánh với cơn hồng thủy của cách mạng văn-hóa. Thay đổi một giòng chảy là thay đổi cả một hệ thống chằng chịt, xoay hướng đổi chiều của giòng chảy đó. Những giòng thơ cổ-điển, thơ tự do và bây giờ thay vào giòng Tân-hình-Thức cũng là bước đi phải đến tất-yếu của thời gian, như những bước chân đã đi là phải đến, một điều rất hiển nhiên không cần toan tính, một tiếp nối của sự tiếp nối qua từng giai đoạn. Không ai đứng giữa giòng thác mà ngăn cản được con nước xoáy, không thể nắm lưng nó kéo lại, cũng không thể đẩy nó chạy nhanh hơn, giờ thì trái sẽ chín và nếu hái sớm hơn thì đắng mà chậm hơn thì sẽ rụng mất... thế thôi. Tất cả đã là cái luật bất biến của thời gian. Phải thay đổi và phải lột xác. Có thể nói thơ Tân-hình-Thức Việt đã qua được thời kỳ đầu thử thách và đang dần đi vào lãnh vực hoàn chỉnh, từng bước một trong vững chắc và đáng tin cậy. Để qua được giai đoạn thử nghiệm thơ Tân-hình-Thức Việt đã chịu bao điều cay đắng nhưng rồi nó cũng vượt qua được tất cả những đắng cay. Từ đây nó đang mạnh dạn bước và sẽ làm khởi sắc hơn đậm đà hơn hào phóng hơn cho giòng thơ Việt-Nam trong tương lai gần và cả một tương lai xa...”
maivanphan.com trân trọng gửi tới quý bạn đọc thơ Tân-Hình-Thức của nhà thơ Đoàn Minh Hải, đăng trong nhiều kỳ.

Đoàn Minh Hải

THƠ-TÂN-HÌNH-THỨC (III)

HẠT CÁT TRONG HOANG VU

Mẹ đã sinh ra tôi là hòn đá
từ đỉnh cao tôi đã lăn xuống, đá
lăn trầm hay lăn bổng thì đá vẫn
là đá... Cứ nghĩ rằng đá thì

không vỡ không mòn những cũng mòn cũng
vỡ và cũng đau lắm. Nhiều khi rơi
đúng vào vũng bùn lầy nước đọng đôi
lúc cũng va vào hạnh phúc. Cứ nghĩ

rằng đã là đá, cứng như đá, thì
không mòn không vỡ nhưng thật thì va
vào đâu đá cũng đau cũng nát qua
bao năm bao tháng bao ngày của đời

đá bây giờ tôi chỉ còn là hạt
cát từ đá vỡ ra từ hòn sỏi
nát ra... sau chừng ấy năm làm đá
người – người đá – do chính mẹ
tôi sinh ra...

Xin cho tôi được thở chính hơi thở
của tôi – xin cho tôi được nói chính
tiếng nói của tôi – xin cho tôi được sống
chính cuộc sống của tôi nghĩa là xin

hãy cho tôi được sống đúng cuộc đời
của tảng đá của hòn sỏi hay của
một hạt cát... để một mai tôi yên
tâm dù có chỉ còn là hạt bụi

2005

LUÂN TRẦM

Có một vở kịch tên là Trầm Luân
tôi đã xem cả chục lần, diễn ở
xó xỉnh nào cũng có mặt. Tôi đã
xem nó ngay từ ngày còn trai trẻ

đến bây giờ tôi đã có gia đình
với năm đứa con nhưng hễ nghe ở
đâu diễn vở kịch ấy là tôi đều
có mặt, có lần tôi dẫn cả vợ

con cùng đi xem. Sau mỗi lần xem
thấy rõ tôi đổi tính hẳn nhưng tuyệt
nhiên là chưa biết chắc rằng tôi đã
nghiêng qua bên thiện hay phía ác

Trầm luân ơi, sao cũng được miễn là
có thay đổi... cũng có lúc như một
sự thiền định và đôi lúc tôi như
lò bát quái... muốn đốt hết thiêu hết

thành tro bụi, hoả thiêu hết cả nhà
thờ, chùa chiền miếu mạo... bóp nát trong
tay rồi ra sao thì ra... nhưng cũng
có lúc ngồi khóc một mình

Vở kịch có tên Trầm Luân hay đời
tôi trôi trong trầm luân mà giống nhau
quá vậy như vậy là kịch và đời
đều trầm luân cả sao... thật vậy sao

30. 4. 04

TIM CHÁY

1.

Tảng băng lang thang, ừ tảng băng cứ
lang thang. Tảng băng trôi, ừ tảng băng
cứ trôi. Tảng băng tan, ừ tảng băng
cứ tan...

Rồi chỉ còn những dáng bọt trên mặt
biển... chiều nay

Rồi chẳng còn gì trên mặt biển đêm
nay...

2.

Ngọn nến vẫn cháy và vẫn khóc
ngọn nến vẫn khóc và vẫn cháy
cứ như thế cho đến cuối tim
còn xót thương nào hơn thế nữa...

Còn xót thương nào hơn thế nữa
cứ như thế cho đến cuối tim
ngọn nến vẫn khóc và vẫn cháy
ngọn nến vẫn cháy và vẫn khóc

3.

Bầu trời mùa thu xanh trong
cây cỏ mùa thu xanh trong
núi đồi mùa thu xanh trong
sông suối mùa thu xanh trong

nào ai biết dưới sông kia có người
bị dìm chết đêm qua bên chiếc cầu
tre lắc lẻo gập gềnh rất khó đi...

tất cả mọi người mọi vật ngơ ngác

HỀ

Tôi là một diễn viên tồi nhất của
những diễn viên tồi trên sân khấu
không bao giờ tôi thuộc lời thoại nếu
có thuộc thì cũng lắp bắp không trôi

Trên sân khấu hay sau cánh gà Tôi
cũng không biết cương, chỉ lúng túng nói
chung là không biết ứng xử kịp với
tình huống; cũng tại không biết nói có
ra không và nói không thành có

Làm diễn viên xiếc lại tồi hơn vì
không nhào lộn được không đi trên dây
được; nghe mẹ nói lúc nhỏ tôi không
biết bò nên bây giờ không giữ được
thăng bằng trong cuộc sống...

chỉ còn biết làm một anh hề vụng
về... và chỉ được ra sân khấu lúc
nào anh hề chính bận việc...

13. 3. 04

TÍM BẦM

Những giọt máu đã bỏ tim mà đi
có giọt nào trở về trong mùa đông
này hay cả trong bốn mùa đợi mong

Rêu đã không còn màu xanh rêu lá
cũng không còn màu xanh lá và những
giọt máu đã đọng đã khô khắp bốn
phương hướng trong bốn mùa đợi mong

Và bát tiết canh ở quê nhà cũng
đã đổi màu thành thâm tím chỉ có
con ruồi xanh đang đậu trên miệng bát
là xanh đẹp trong bốn mùa đợi mong

Rồi đây chỉ còn những con ruồi xanh
sống từ mùa này sang mùa
khác cho đủ cả bốn mùa đợi mong
dù chuông có gọi hồn ai... hồn ai

Thật không còn gì để nói
thật không còn gì để phải nói
vì đã nói nhiều rồi rất tha thiết
ngôn ngữ ẩn dật
Khi qua đầu lưỡi thoát khỏi kẽ răng
nên tôi làm thơ
nên tôi phải làm thơ
thơ không gông cùm đau khổ
thơ hiền dịu cưu mang
thơ không độc được
thơ là kinh độ – lượng
thơ cứu đói giảm nghèo
thơ Quán –Thế – Âm…

*

Có nói cũng không cùng. (*)

2005

(*)Tựa tập thơ “Có nói cũng không cùng” của nhà thơ Nhân Hậu

(còn nữa)

Đã đăng:
Thơ Tân-Hình-Thức (I) - Đoàn Minh Hải
Thơ Tân-Hình-Thức (II) - Đoàn Minh Hải

Một số ý kiến đóng góp về bài viết này: