1.

Thơ Nguyễn Quang Thiều chứa nhiều hình ảnh. Thật ra thơ nào cũng có hình ảnh, nhưng tôi muốn nói là ở anh, các hình ảnh trở nên dày đặc. Đọc chùm thơ này giữa hai giờ làm việc, tôi có cảm giác lạ lùng: nửa mệt mỏi nửa khoan khoái. Nhắm mắt, và trong một thoáng, nhìn ra nó trong không gian. Như thế là vì anh dùng nhiều những chữ gợi lên hình ảnh, tạo ra cảm giác. Anh là người làm thơ giữa thế giới các vật thể: chúng cắt lên nền trời những vệt đen sẫm như hội họa.

2.

Trong thơ Nguyễn Quang Thiều, chất trữ tình mạnh. Vì vậy có lẽ thơ anh tuy mới nhưng vẫn có độc giả, so các nhà thơ cách tân khác, thường không có hoặc rất ít độc giả. Tôi đoán rằng những lúc anh cố gắng chuyển qua giọng kể chuyện hay đối thoại thì sẽ phần nào lúng túng và sẽ không đi theo mạch cốt chuyện. Cấu trúc khi đó sẽ bị nhòe đi.

3.

Bài thơ của anh dàn trải, phóng khoáng. Đơn vị căn bản của thơ là các câu thơ (lines). Nhưng trong các bài này, các câu thơ không tự mình làm nên giá trị riêng rẽ, độc sáng, mà chúng tụ lại bên nhau. Đọc anh phải đọc hết cả bài, rất khó tách ra từng câu một. Đó cũng là khuynh hướng thẩm mĩ hậu hiện đại.

4.

Các liên kết trong thơ buông thả, rời rạc, bất ngờ, nhiều khi tạo ra được hiệu ứng đặc biệt, nhưng cũng có khi trở nên tối tăm khó hiểu. Phương pháp siêu thực ảnh hưởng đến anh khá mạnh. Thơ chứa nhiều hình ảnh vô thức và giấc mơ. Tôi có thể gọi anh là nhà thơ siêu thực được chăng?

5.

Tôi nghe Mai Văn Phấn nói rằng Nguyễn Quang Thiều là một tác giả sáng tác rất dồi dào, và có nhiều người trước đây đã viết về anh. Tôi chưa đọc bài phê bình nào như thế cả, và về thơ thì chỉ được đọc anh trên Tiền Vệ, mặc dù cũng không đều, vì vậy những nhận xét khởi đầu của tôi chỉ giới hạn trong chùm thơ này mà thôi. Nhưng không hiểu sao khi đọc chúng, tôi thấy Nguyễn Quang Thiều là tiêu biểu cho những người trẻ Việt Nam nửa thế kỷ qua: yêu đời mà tuyệt vọng, đầy lý tưởng mà chán chường mệt mỏi, họ tự dày vò mình, luôn luôn muốn vượt qua một điều gì nhưng không chắc có thể làm được. Thơ anh có chất hiện sinh chăng?

6.

Thơ anh là loại thơ không có thông điệp cụ thể, hay là thông điệp được ẩn giấu rất kĩ. Mỗi khi anh cố tình để lộ chúng ra, thì chúng biến thành một thứ thơ ngụ ý, có phần xa lạ với chính anh:

Chúng ta không bao giờ ăn những con mồi chết

Tôi thích những câu như thế này hơn:

Nhớ những con chuột tri kỷ của những đêm hoang tàn và trống rỗng

Nó thật là tự nhiên, phóng khoáng. Ô là là, tôi thích cái hồn nhiên của anh.

April 20, 2008

Nguyễn Quang Thiều

NHẬT KÝ NGƯỜI XEM ĐỒNG HỒ

(tập thơ - III)

(tiếp)

Chúc thư 

Bay qua bầu trời, cơn mưa
Mộng mị của ngày mồng 6 tháng Bảy
Một thiếu phụ thường bị ngạt thở
Bên ô cửa xa xôi
In mờ bóng một sư tử 
Và một ngọn núi
Mọc trên cánh đồng  của những thì thầm đêm trước
Một văn bản được soạn sẵn
“Ông hãy đến với em…”  
Đấy Chúc thư của ngày 6 tháng Bảy
Không được lưu giữ ở bất cứ bảo tàng nào
Trôi qua thời gian giống một bàn tay ly biệt
Vẫy trong một chiều mưa
Và dời khỏi ô cửa một lâu đài
  
Một bưu tá bí ẩn của số phận
Giao bức Chúc thư
Cho thiếu phụ chuyển tiếp
Trước khi rời ngôi nhà, ông cúi đầu :
“Đây là lần cuối cùng Thần  trở lại thế gian” 

Lịch sử một tấm thảm Thổ Nhĩ Kỳ 

Người hướng dẫn : Được dệt thủ công bởi một người đàn bà mù Thổ Nhĩ Kỳ
Người mua : Mua lại từ một ông già da đen Cuba ở Havana năm 1986
Chủ nhân  : Quà tặng của con trai tôi. Được treo trên bức tường này 21 năm.
Lúc gần sáng  tiếng những cành khô gãy
Những nai cái mùa động đực
Âm đạo nở ra một đóa hồng nhung 
Chủ nhân bức thảm 87 tuổi tỉnh giấc uống trà nguội
Những con nai đực ngùn ngụt
Ngôi nhà như không bao giờ mở cửa
Một bà già đi tiểu lần thứ 5, nói :
“ Mẹ đau lắm ” 
21 năm tấm thảm không thay đổi chỗ treo
Người đàn ông 50 tuổi thường trở về và đứng
Trong ngôi nhà nửa bóng tối
Tràn ngập tấm thảm tiếng hô hoán
Và phía sau tấm thảm
Một lưỡi dao lạnh lùng đợi
Và một cái chảo sùng sục sôi 
Người hướng dẫn : Những ngón tay người đàn bà mù Thổ Nhĩ Kỳ giờ bị liệt
Người mua : Ông già da đen Cuba đã tự vẫn
Chủ nhân : Tôi chỉ nhớ gương mặt con trai tôi khi nó mở bức thảm ra 
Có một người lúc nào cũng rét
Đứng nhìn tấm thảm
Hai bàn chân bị đông cứng trong vũng máu
Ở chân tường  
Người hướng dẫn : ( đã bỏ nghề )
Người mua : Hình như không phải tấm thảm tôi đã mua
Chủ nhân : Tôi nhìn thấy những người thân đã chết chạy nấp sau những gốc cây trong tấm thảm 
Bây giờ đã sang năm thứ 22.  

“đố ai tìm thấy tôi ở đây” 

Chiếc xe màu xanh sau mưa
Đến trước ngày tôi sinh  
Cậu bé chạy trong ban mai
Xuyên qua dòng thác ánh sáng
Kiêu hãnh và đẹp hơn sự nẩy mầm
Chưa đến giờ bị phủ ngập bóng tối 
Chiếc xe, đóa hoa biếc
Cậu bé không nhận ra 
Những bông Cát đằng trôi trong buổi trưa
Theo một hơi thở dịu dàng nhất thế gian
Và đôi mắt đẹp hơn hồ nước trên núi cao 
Sao không lại gần nữa.
Gần nữa. Và gần nữa…
Vừa chạy tìm chỗ nấp
Vừa cố ý nói : “ đố ai tìm thấy tôi ở đây” 
Cô bé Hạnh Nguyên mỉm cười
Ngắm người đàn bà và người đàn ông
Sẽ sinh ra cô
Đang chạy trốn
Vừa chạy vừa ngoái lại nói :
“đố ai tìm thấy tôi ở đây” 

Một bài tập làm văn 

H đang về nhà 
Phía trên những vòm lá bất ổn
Treo một bầu trời
Những con chim vừa bay
Vừa xé rách những lông vũ  
Và một con khóc
Và một con không đập cánh
Trôi tựa đám mây theo chiều gió
Và một con khác ngủ
Và con bay cuối đàn
Không nói gì 
H của một chiều tháng 6
Quá nhiều bệnh viện trong ký ức
Câu chuyện của những cái xác trong nhà xác
Đang tập đánh vần một cái tên 
H đang qua ngã tư
Chỉ còn một bước chân cuối cùng
Sẽ sang bên kia đường 
Chợt con bay cuối đàn biến mất. 
Không ai nhìn thấy H 

Những chữ buổi trưa ngày 29/08

Gửi một nhà thơ 

Đó là những từ vựng mệt mỏi và đổ đốn
Nhưng có một buổi trưa
Tôi phải chung sống
Như chúng ta từng chung sống với ruồi
Và những kẻ hợm hĩnh quen biết 
Gã chống lại những con chó đái ở góc phố
Gã chống lại những đồng tiền
Gã chống lại những chính trị gia
Gã chống lại một văn bản khác văn bản gã viết
Gã chống lại khu phố gã ở và uống bia suốt trưa 
Đó là những từ vựng quá tồi tệ và hèn nhát
Nhưng có một buổi trưa
Tôi phải chung sống
Như chung sống với thứ nghệ thuật thủ dâm
Trên tờ báo của gã, trên trang web của gã, trên blog của gã 
Gã chống lại những cô gái bán dâm mà gã đọc thơ tặng
Gã chống lại những người nhiều tiền mà gã bắt tay
Gã chống lại một chiếc xe hơi đi qua mà gã không sở hữu được 
Nhưng gã lại không bao giờ chống được
Cái lưỡi thô tục và tham lam của gã
Đang cuống cuồng bò trong vòm miệng nhớp nháp của gã 

  
 
Đã đăng:
Nhật ký người xem đồng hồ - I (tập thơ) - Nguyễn Quang Thiều
Nhật ký người xem đồng hồ - II (tập thơ) - Nguyễn Quang Thiều 

Một số ý kiến đóng góp về bài viết này: