Nhã Thuyên

mật đêm

(tập thơ VI)

(tiếp)

Trò chuyện (1)

Cái lí của những người dân khi bắt bẻ ông quan trong câu chuyện “ai đi đêm phải cầm đèn” là tận dụng được khoảng đen, hố đen của từ ngữ. Từ “cái đèn” là một hố đen, phải đổ đầy nghĩa bằng những động từ: thắp, thổi, đốt, châm,… những tính từ: sáng, tối, lờ mờ, nhòe nhoẹt, sáng trưng, sáng xanh, vàng ệch, đỏ quạch, đỏ sẫm, đen, ám khói,… những danh từ và những chất liệu tạo sáng: nến, điện, dầu, hạt bưởi,… Tiếc là mỗi khi được định danh, những danh từ xác nhận những cái đèn - cá biệt: đèn bão, đèn kéo quân, đèn con, đèn nến, đèn điện, đèn cù, đèn dầu, đèn pin,… lại làm mòn đi đời sống, vốn phong phú, phì nhiêu và cực kì sinh động trong mỗi từ, và càng sử dụng, nó càng mòn vẹt đi đến khi chỉ còn một thứ xác trơ không gọi được liên tưởng gì nữa. Chẳng hạn từ “đèn bão”, em có tưởng tượng người gọi tên nó lần đầu tiên đã đi qua những cơn lốc đêm tối tăm lạnh buốt, ánh sáng của nó đã chuệnh choạng trên tay người canh đồng áo mưa choàng kín lò dò trong quạnh vắng; chẳng hạn từ “đèn dầu”, nó đã soi bao đêm mòn mỏi của đời một người đàn bà không chồng tỉ mẩn ngồi chắp nối cuộn len vụn đan áo, để không bao giờ phải nghĩ về nỗi nhớ thương họ chưa bao giờ được biết, để quên đi sự an phận chưa kịp được ý thức,… khi kéo dài mãi đời sống bằng bản năng tồn giữ, dù là một cuộc sống buồn tẻ và vô nghĩa, v.v. Mỗi từ ngữ chẳng phải đã từng bắt đầu sống bằng một không gian và thời gian và những cảnh huống mà chúng ta quên bẵng đi, như quên bẵng không gian, thời gian sống của chính mình.

Bản thân mỗi từ là một hố đen mà chúng ta phải và có thể lấp dần bằng sống, trải, của chính chúng ta, của tưởng tượng của ta về những gì nó đã sống, trải và để hiểu nhau, chúng ta quy ước ngầm là cùng hiểu được đời sống đằng sau ấy. Nếu không, nó sẽ chỉ là một kí hiệu không có ý nghĩa tự thân, và có thể tận dụng khoảng đen của nó mà diễn giải theo vạn cách khác nhau. Và nếu như bỏ mặc đó - bằng cách chúng ta viết hay đọc không tưởng tượng, chỉ nhìn và cố tình nhìn vào sự trơ khấc ý nghĩa, chứ không nhìn như một hình dung, chúng ta cũng sẽ không biết làm thế nào kiểm soát việc diễn ý một cách thực dụng khi luôn luôn, nó là một khả năng được người khác ta vặn vẹo và làm rõ thiếu sót…

Nhưng lỗ hổng vẫn còn đó, với những từ anh nói với riêng em. Chắc là sẽ chẳng bao giờ, khi em bắt đầu học cách đánh vần, hiểu và sử dụng một từ, như từ "yêu thương", em có thể lấp được hố đen đó, bằng kinh nghiệm sống trải của em; bởi làm thế nào em tìm được hết các động từ, các hành vi (ôm, hôn, cắn, xé, nhai, nuốt, nhớ, làm tình,… và nói), các tính từ (tha thiết, nồng nhiệt, lạnh lẽo, sầu khổ, đau đớn,…), các danh từ (tay, mắt, tai, mũi, tóc, môi, răng,… cái hôn, nỗi nhớ, sự chờ, niềm hi vọng, hạnh phúc,…)...; bởi làm thế nào lấp đầy một hố thẳm không cùng tận, dù em có dành hết tất cả ngày em đã/đang/sẽ sống,…; bởi tất cả từ ngữ, khi em thả xuống hố đen, thì ngay lập tức, một trò đùa gài sẵn có thể đẩy bật chúng lên miệng hố bằng một sức mạnh tối tăm.

Và hành trình của anh, cuối cùng, chỉ là một nỗ lực khốn khổ để làm tràn được một từ thôi, em, hố thẳm đó, chỉ bằng một niềm tin của riêng mình, em mới biết, nó chỉ có thể được lấp đầy, và sáng lên, bằng chính từ "yêu thương" được phát âm nguyên sơ nhất, tăm tối nhất cũng có thể, và hố thẳm mãi mãi hiện diện trước em như một vật thể ứa tràn và lại vô đáy...
2007

Mặc cảm khủng khiếp nhất

Dù có tận lực làm bùng cháy tất cả niềm hứng khởi mi có, thiêu đốt tất cả ngày tháng còn lại của mi, không để tâm những cười nhạo ngu ngốc khi mi tự nguyện tận hiến đầy kiêu hãnh, mi cũng không bao giờ đem lại được một chút hạnh phúc nào, dù là nhỏ nhất, cho kẻ duy nhất mi kì vọng cùng nương ẩn trong đời sống thực nhiều ngụy tạo; dù với mọi lời giải thích, an ủi,… và ảo tưởng của cả thiên hạ về ý nghĩa của những việc mi đã làm, mi cũng không bao giờ sở hữu được - dù chỉ là chút xíu niềm tin, nếu không cảm thấy lúc nào cũng ở đó nụ cười lành vẹn sáng lên từ mắt, môi, tay, chân, da, xương, tim, óc, gan, ruột, phổi… của một kẻ duy nhất biết yêu thương theo-đúng-cách-đó, để từ đó mi thành hình một tồn hữu có thật và sống động.
16.12.07

Trò chuyện (2)

Nguy cơ đến, trước khi một tương lai được những kẻ yêu nhau cùng chăm chút hiện diện, ngay từ lúc những kẻ yêu nhau tin rằng tình yêu mãi mãi ở đó, bất kể biện giải hay không biện giải về tình yêu mà họ có thể xác tín tuyệt đối. Nguy cơ đến từ những nỗi mệt mỏi có thực trong đời sống, một đời sống buộc chúng ta phải thực hiện hết mục tiêu này đến mục tiêu khác, chỉ để duy trì duy nhất việc cuốn theo ngày ngày tháng tháng mà ta không bao giờ kiểm soát nổi, nguy cơ giết chết niềm vui, nỗi buồn, nhớ nhung, đau khổ, giết chết những cảm giác sống động, khi tình yêu chỉ còn là một chuỗi những việc phải làm, một chuỗi những lao lực thực hiện mục tiêu đặt ra hào hứng để chăm chút cho một tương lai chưa đến.

Có thể đổ tại một bóng ma nào đó đằng sau những mục tiêu hủy diệt cái hiện tại, và do đó, hủy diệt luôn cả cái tương lai chưa kịp đến của chúng ta không, và làm thế nào để cháy lên được nữa, em?

Trò chuyện (3)

Thói lãng quên, em biết đấy, chẳng phải điều gì phũ phàng, cũng chẳng phải sự hư đốn của tâm hồn, và việc, mỗi người lại đi tìm một tình yêu như bắt đầu bằng một cái tôi trong sạch chẳng phải đáng ghê sợ. Bởi vì, để đến được điều đó, mỗi người, trong nỗi khốn khổ cá nhân, đã đau đớn và phải vượt qua những khoảng đau quẫy khóc cười của bào thai kí ức, để biết nỗi đau ấy, nỗi nhớ ấy, những con chữ và câu nói ấy chỉ còn là những kí tự cổ xưa những hình ảnh mù mịt yên ngủ, cả sự lãng quên cũng yên ngủ, và đừng, đừng bao giờ nhắc về những từ ngữ đã tự xóa bỏ và rời đi khỏi vùng trí nhớ để neo đậu ở một chốn khác, khi trái tim sáng lạnh bung mở và kho trí nhớ tung lên những pháo chữ đỏ thắm thơm nguyên và trong tiếng đất muôn đời lạ lùng mắt mắt đã tràn lên suối từ tươi chói, bởi chúng ta sẽ chẳng bao giờ chọn lựa hay xóa bỏ được quá khứ của mình.

Một Thân Thể Lạnh cô đơn

Một Thân Thể Lạnh ngồi nhả ra những con chữ mệt nhọc tự huyễn mình bằng việc tự tạo ra những an ủi giả tạo. Những Tiếng Cười đâu đó còn rớt lại trước thềm hiên của Giấc Ngủ làm Thân Thể Lạnh thấm buồn và yếu đuối đến ứa nước mắt vào không gian. Những Tiếng Cười cô đơn quá thể, Thân Thể Lạnh cũng biết mình cô đơn, bởi Tiếng Cười không chạm được vào Thân Thể như thuở bé thơ chưa là Thân Thể Lạnh, thậm chí, Tiếng Cười đã xây một bức rào để Thân Thể Lạnh không bao giờ dám bước qua vì e gai xước làm đau.

Thân Thể Lạnh ngồi đóng băng trong không gian, nhớ những ngón tay nhỏ xinh đã cầm bút viết và vẽ và đôi lúc nào đó đã chơi đàn ngày ấy. Nhưng điều gì làm Thân Thể Lạnh run lẩy bẩy thế kia? Đó là nỗi run của một Thân Thể Lạnh đã vắng quá lâu âu yếm, bây giờ, chỉ một cử động trìu mến của một Ấm Áp Mơ Hồ vừa chợt đến cùng cơn gió đã làm Thân Thể Lạnh tự chảy thành một nỗi tổn thương một nỗi tủi hổ lạnh và trong vắt.

Cơn mơ dò dẫm đêm mưa

Khi đặt chân lên mảnh đất đó, mảnh đất khởi đầu nàng đã được sinh ra, một kí hiệu ngơ ngác và yếu đuối, nàng thèm viết, lạ lùng sao.

Nàng nằm trên chiếc giường cũ kĩ, và đêm, đêm mưa ngoài kia, sân vườn cùng bầu trời sũng ướt, những tàu cau loáng loáng mưa, và ướt vầng trăng, uớt vầng trăng. Mặt trăng đẫm nước, như chàng trai trong giấc mơ từ phương xa đã nhìn thấy gương mặt nàng nhòe xanh xao xuyến. Tiếng mưa hồi hộp quá chừng, hồi hộp như ngày nào chàng trai cũng chập chững yêu nàng và lạ lùng yêu. Tay nàng run, chàng trai của nàng có nghe tiếng mưa không, có nghe bản nhạc trong khuôn ngực nàng vô thanh thổn thức, đẫm ướt. Một tiếng xe lút qua mưa, biến mất vào đêm, đêm sẽ sinh thành tiếng và hình đằng sau những tiếng nghe được những hình thấy được, đêm không làm chết mỗi giây sống của tự nhiên.

Tay run sao không kiềm chế nổi, nàng viết những dòng chữ trong bóng tối, điện đã tắt và không thể kinh động mưa bằng ánh sáng, nàng phải viết, phải viết, trong tư thế nằm nghiêng, tiếng mưa dội trong tim, run rẩy quá, nàng muốn thốt mãi thành lời vì những miêu tả là vô hiệu.

Nàng lần mò những dòng chữ theo một bản năng phát hiện khoảng trắng. Nếu có ánh điện soi, nàng sẽ viết đẹp hơn với những chữ uốn lượn. Mưa, mưa, này hỡi chàng trai, kí ức tràn lên dâng dâng khắp cơ thể nàng, gương mặt nàng, ran ran, đôi mắt mở ra, gò má nóng và miệng giãn một mỉm cười. Kí ức, sao mà nóng hổi... Bàn tay nàng dò tìm những trang chữ, đoán đợi những khoảng trắng, nhưng nàng không dám tin. Như là nàng vừa viết vào một khoảng không, một cú bước hụt chữ, như là đã bước hụt vào khoảng không giấu hơi thở chàng, và nàng đã không sao gỡ mình ra trong lưới yêu thương nữa.
Cuốn sổ cũ bìa đen... Nàng lần tìm đến mặt sau trang bìa, những dòng chữ tìm đi một không gian giấy an toàn. Tay và ngực vẫn còn run. Cơ thể nàng như vừa chạy đường dài, không sao lấy lại sự bình tĩnh, tế bào nào cũng bỡ ngỡ, rung rung.

Chàng trai, trong đêm, những cơn mộng dò dẫm. Những cơn mộng dò dẫm để nàng tin mình đang đi trong thế giới của mình. Nàng tìm cách đi men bờ vực, mép giấy là một bờ vực. Hối hả, những chữ hối hả trong đêm, hối hả để không thể trượt ngã. Mưa... Mưa... Hồi ức tràn lên, vỡ mất thôi, có một khoảng yêu nào hứng trọn vẹn nàng không? Nàng như người uống say mãi một cơn mộng của mình. Nàng lại sắp sa xuống vực giấy, bởi đang đi trên mép rìa trong đêm tối, một chữ cũng mang nguy cơ bước hụt, trượt chân mà ngã vào một đời sống thực ngoài đời sống của mơ, của kỉ niệm, nhưng mà sẽ hư vô mãi mãi. Này hỡi chàng trai, chàng ngủ ngon không? Kẻ đang ngập tràn không gian nàng, một vùng kí ức mênh mông, kẻ đã có mặt ở đó, như cỏ dại, từ thuở hồng hoang nhớ mong, từ buổi nàng chưa sinh tạo, ở đó, để chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ thiên nhiên cỏ dại.

Nàng vẫn run rẩy sợ hãi đi trên mép rìa của trang bìa cuốn sổ cũ. Nàng sợ hãi những trượt ngã, hư vô và lãng quên. Dù mưa, mưa vẫn lạ lùng thở trong da thịt. Dù nàng, sẽ chẳng bao giờ dừng lại nổi, kìm hãm nổi cơn mộng của mình. Đã tới bờ vực rồi. Nàng sợ hãi. Sợ hãi sao nếu như tỉnh dậy, đèn hay ánh sáng ban ngày, sẽ soi những trang đã viết, rằng nàng đã viết dại ngây bằng một cây bút không còn mực, hay nhiều chữ bị lẫn vào trang đã viết rồi, có chữ bước hụt, không hiện hình. Mà nàng, trong run rẩy, muốn làm hiện hình tất thảy, kể cả sự vô vọng.

26.08.07

(còn nữa)

Đã đăng:
mật đêm (tập thơ I) - Nhã Thuyên
mật đêm (tập thơ II) - Nhã Thuyên
mật đêm (tập thơ III) - Nhã Thuyên
mật đêm (tập thơ IV) - Nhã Thuyên
mật đêm (tập thơ V) - Nhã Thuyên

Một số ý kiến đóng góp về bài viết này: