Tôi đặc biệt chú ý đến truyện “ma nhòa”, cách kể ở đây gần với cách kể thông thường, có thể gọi là cách kể “tuyến tính”. Đặc sắc của truyện này là ở giọng kể, một u-mặc (humour) hóm hỉnh hòa lẫn xót xa.
GS. HOÀNG NGỌC HIẾN – nhà lí luận/phê bình văn học

Đặng Thân

ma nhòa

(tiếp)

             Lại mõm chó (MC): (chề môi) Thưa các bác em còn thấy cả giọng “Người tốt việc tốt” báo              Nhân dân, rồi Mực tím, Hoa học trò, “Tác phẩm tuổi xanh”, Tuổi trẻ cười… Thế mới              “hồi xuân”!

             Chân Hợi (Ca ve 4): Ôki các anh, các anh vẫn còn đang xuân chứ đâu đã làm gì mà hồi.

             Lại MC: Các em có biết là đời người ta bây giờ có khái niệm mới là quy về “tứ hồi” không?

             Lộng Dậu (Ca ve 5): (đeo kính, vẻ sinh viên trí thức) Tức nà như cái nhà bốn hồi hay nà              một vở kịch bốn hồi ạ?

             Lại MC: Khi còn bé người ta gọi là “hồi trẻ”; lớn lên người ta mong muốn mọi thứ công danh,              tiền bạc, vợ đẹp, chồng sang, con khôn mà càng mong muốn thì càng “hồi hộp”; đúng lúc về bên              kia dốc cuộc đời thì người ta “hồi xuân”; rồi cuối cùng thì “hồi âm”. Hề hề…

             Nghệ sỹ nhị:(đi một đường “ắc-xê” trên “vi-ô-lông bẹn” đầy ấn tượng) Và nếu có người              chết sống lại thì người ta gọi là “hồi dương” (cười đắc chí). Thế mới ẩm ương! Như cái truyện này              của anh Thân ấy, rõ ẩm ương các bác nhẩy. Nghe có vẻ thiếu tôn trọng người đọc.

Hôm sau gặp lại Quyên. Nàng ríu rít kể là bố nàng rất vui khi nhận bao thuốc và nghe nàng kể lại câu chuyện của tôi.

– Ôi nhưng mà anh bị làm sao mà phải băng cánh tay thế này? Đánh nhau hả?

– Bố đánh.

– Vì sao vậy?

– Đừng hỏi nữa. Anh quen rồi. Bố anh nghiện đánh lắm. Người anh đầy vết thương. Lòng anh còn nhiều hơn.

– Để em an ủi anh.

– Ừ, an ủi anh đi. Vết thương này có liên quan đến tình yêu của anh đấy.

– Anh còn yêu đương ai vậy?

– Không ai nữa cả. Thế em đã đọc được bài thơ anh tặng em trên bao thuốc hôm qua chưa?

– Trên bao thuốc có bài thơ ấy à? Em có thấy gì đâu. Để em về tìm đọc không bố em lại vứt đi mất.

– Em có thấy dòng chữ CAPSTAN chứ?

– Tất nhiên là có.

– Bài thơ nằm ở đấy đấy em ạ.

– Em chả hiểu.

– Em không hiểu bởi vì em… bí tiểu.

– Anh đểu! Ứ chơi vơi anh nữa.

– Có bài thơ anh tặng em thật mà. Anh đã làm bài thơ này trên “tinh thần Nguyễn Văn Trỗi” đấy. Anh đọc em nghe nhé. Đọc xuôi chữ CAPSTAN sẽ có câu “Cho Anh Phát Súng Tim Anh Nát”, rồi đọc ngược lại sẽ có câu thứ hai “Nhưng Anh Tin Số Phận Anh Còn”[15]. Hay không?

– Anh tài nhỉ. Em yêu anh.

– Anh đọc cả bài cho em nghe này…

Quyên dậy tôi thật nhiều điều. Trước khi gặp nàng tôi chưa biết gì về văn hóa hay thơ ca cả, tôi chỉ là thằng cục súc. Nàng đã khơi dậy trong tôi tất cả ý chí, hoài bão, lý tưởng, văn minh, văn hiến. Chỉ có điều tôi vẫn chưa hề dám cầm tay nàng. Tôi vẫn thấy phụ nữ thật đẹp, thật cao quý và thiêng liêng còn đàn ông sao mà xấu xa, thô bỉ, đáng kinh tởm quá chừng. Vì thế mà tôi ngưỡng vọng nàng, và chưa dám cầm tay. Tâm trạng tôi rất gay.

4

Một sự kiện kinh hoàng đã xảy ra.

Hồi đó chúng tôi đi học đều phải qua một đoạn sông nhỏ. Cây cầu gần nhất để sang sông là một cái cầu khỉ oặt ẹo. Những ai sợ không dám bước qua cầu này (nhất là đám con gái) thì phải đi bằng đò, mà bến đò thì lại ở khá xa. Đã thế ở bến đò ấy cũng đã từng có nhiều người chết đuối, thương tâm nhất là cái chết cùng một lúc của 13 nữ sinh tuổi 13 vào một mùa mưa lũ lắc lơ. Vì thế mà những đứa sợ ma lại chẳng dám đi bằng đò. Thật là tiến thoái lưỡng nan, làm thân đàn bà con gái ở nước tôi sao mà khổ cực đủ đường. Ừ, mà làm đàn ông như tôi cũng có sung sướng gì đâu.

Mà mọi người có biết cầu khỉ là cầu thế nào không? Quyên của tôi đã có lần lên tận thư viện xã tìm được quyển Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phế chủ biên có hẳn lời giới thiệu và ca ngợi của Thủ tướng Phạm Văn Đồng và nàng đã chép lại thế này:
cầu khỉ d. Cầu làm bằng một hoặc hai cây tre, gỗ, v.v., bắc qua suối, lạch, thường có tay vịn.

Tôi nhận thấy cái định nghĩa của thầy trò ông Hoàng Phế còn có vấn đề khiếm khuyết trầm trọng mà không biết nói cùng ai để cho người ta bổ sung thêm cho cái “cầu khỉ” nó được đầy đủ cho mọi người hiểu. Chắc là thầy trò nhà ông ấy chưa bao giờ nhìn thấy cái cầu khỉ mà chỉ rúc đầu trong phòng rồi bịa ra mọi thứ định nghĩa theo kiểu “quan liêu bao cấp”? Thế có một hai cái cây bắc ngang thôi à? Thế thì tay vịn gắn vào đâu? Thực ra cầu khỉ còn có nhiều “trụ cầu” làm bằng hai cây gỗ hoặc tre bắt chéo. Ở chỗ hai cái cây giao nhau ấy người ta đặt thanh ngang, và phía trên thanh ngang chừng một mét người ta mới gắn những thanh tay vịn. Giời ạ, nghe các bác tả em cứ tưởng là cái cầu treo. Mà làm được cầu treo khi đó trên thế giới còn là của hiếm. Còn cái cầu khỉ quê tôi thì nhiều đoạn còn mất cả tay vịn mà chẳng ai thèm sửa chữa cả. Đi qua được cái cầu này quả thực là vất vả.
Cái cơn bực mình ức chế vì sự cẩu thả khiếm khuyết của sách báo nước nhà làm tôi chợt nghĩ ra một ý để trêu nàng:

– Thế em có biết cái cầu mà bên trên có mái thì gọi là cầu gì không?

– Chắc gọi là cầu mái. Em thấy có sách gọi là “thượng gia hạ kiều” thì phải.

– Không phải. Gọi là “nhà cầu”.

– Ý anh bảo là ở giữa cầu người ta phải khoét một cái lỗ nữa chứ gì? Đầu óc anh toàn chuyện bậy bạ.

– Vâng. Tôi có thế thôi. Nhưng anh báo trước cho em biết rằng bọn đàn ông trong đầu óc toàn chuyện bậy bạ trở lên mà thôi. Đừng dây với chúng nó làm gì.

– Thế anh không biết đầu óc đàn bà còn tồi tệ hơn à? Chưa biết ai là người bị hại.

Nói rồi nàng vén môi nở nụ cười bí hiểm. Nụ cười Mona Lisa!

Mỗi buổi đi học về đoạn cầu này chí chóe lắm. Bọn con trai đuổi nhau rơi tùm tùm xuống sông là chuyện thường. Có đứa va vào cọc sứt đầu mẻ trán máu chẩy tràn trề, có đứa cắm đầu xuống bùn xuýt chết. Nhìn những cảnh ấy nhiều khi nghĩ lại vẫn thấy rùng mình, không nuốt nổi bát cơm.

Có một chiều hoàng hôn tôi và Quyên đã đến bên cây cầu ấy.

Chúng tôi vui chơi với nhau trên triền đê.

Triền đê quê tôi buổi chiều về thật đẹp. Tôi đã làm một bài thơ khá hay về con đê này, chép vào sổ tay hẳn hoi rồi mà không biết đứa nào (không biết vì thích hay ghét) đã xé mất. Còn tôi thì chịu không thể nhớ được bài thơ ấy mới tệ chứ. Khi nào nhớ ra tôi sẽ (nhờ Đặng Thân) gửi tới mọi người sau vậy nhé, được không? Nhưng có một bài thơ mà tôi làm để tặng Quyên thì may mắn là vẫn còn trong sổ tay của nàng. Bài thơ tôi viết về con đường dẫn từ làng tôi ra đến cây cầu khỉ. Con đường ấy là nơi tôi và Quyên và bao nhiêu thế hệ những người yêu nhau khác đã đi bên nhau, đã tì gốc cây tâm sự, đã đến bên cầu và… quay lại. Hai bên đường là hai hàng cây rợp bóng. Ngút ngát xanh mầu lá, rực rỡ mầu hoa khi hạ về và râm ran tiếng ve, tiếng dế, tiếng ễnh ương. Hễ nhớ về nó là tim tôi nhức nhối, óc tôi bàng hoàng. Bài thơ làm theo kiểu “độc vận” (tôi là con của Nguyễn Một độc tài mà), chỉ một vần “ây”:

           VẾT HẰN CON ĐƯỜNG ẤY

           Da diết nhớ buổi chiều vàng xưa ấy
           Cuối con đường có một con diều giấy.
           Tay đan tay ghì xiết những cành cây
           Vết hằn nào in dưới gốc này đây??

           Tay đan ấy là vì yêu nhớ ấy
           Vết hằn nào ghi bao cuộc ngất ngây.
           Ta đã biết được hương đời từ đấy
           Bỗng một ngày ai đã đi về Tây??

           Ai về Tây để bao kẻ dại ngây
           Để rủ lá bên đường bao cành cây.
           Nhưng gốc ấy vẫn vết hằn xưa ấy
           Giờ hằn thêm bao vết vẫn chưa đầy!!

           Con đường thẳng y như một đường cầy
           Bao dìu dập đưa nhau qua vũng lầy.
           Bao cát bụi chẳng xóa đi ngày ấy
           Bao vết hằn bấy nhiêu cuộc mưa mây!!

Thực ra thì bài thơ này mãi sau này tôi mới làm, nhưng vì trót nhắc đến “bờ đê quê hương” và “con đường làng” nên tôi vội trưng ra để mọi người tăng cảm xúc mà đọc tiếp. Cụ thể là bài thơ được ra đời rất lâu sau khi sự cố sau đây xẩy ra. Một sự kiện kinh hoàng.

             Hoàng Ngưu (Ca ve 6): Ông thì biết cái đéo gì mà cũng chõ mõm vào. Giữ sức để mai về còn ra              Phùng Hưng[16] mà làm việc nuôi vợ nuôi con.

             Tân dốc nhãn đê thùy (DNĐT): Tôi thấy truyện có cả Nam Cao, Nguyễn Công Hoan, Vũ              Trọng Phụng, Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Lưu Vũ… Thế mới tạp pí lù.

             Thiện Tuất: Đúng là ù ù cạc cạc cái nhà anh Thân này. Tạp pí lù quá.

             Mạnh VVND: Mọi người sai toét. Theo tôi đây là một thử nghiệm mới của anh Thân về văn phong.

             Chân Hợi: Vậy hả anh? Anh Thân có kiểu “văn” mới à? Bảo cho em với đi để em còn đi “văn” bọn              khách sộp. Em luôn tin những gì anh Mạnh nói.

             Tân DNĐT: Ờ, tôi cũng thấy thế. Lần đầu tiên tôi thấy nhân vật của ông Thân không bắn ngoại              ngữ.

             Mạnh VVND: (cười nhếch môi) Một thanh niên nông thôn ngày xưa thì lấy đâu ra ngoại ngữ              mà bắn. Chỉ thích bắn súng thôi.

             Chân Hợi: (thớ lợ, vuốt háng Mạnh) Ôki anh, súng của anh đâu?

             Tân DNĐT: Đúng đấy. Giọng rất đúng với giọng của thanh niên ngày xưa. Từ ngữ toàn của              những năm 60-70 thế kỉ trước.

             Nghệ sỹ nhị: (lắp bắp) Thế thì cổ hủ quá. Lạc hậu quá.

Ấy chính là cái buổi chiều mà tôi đã cùng Quyên đến bên cầu. Tôi lấy hết can đảm (trước khi đi chơi cùng nàng tôi đã dốc nửa can rượu làng Vân của tay chơi Nguyễn Một lên tu bằng hết để tăng cường dũng khí) cầm tay nàng. Lúc đó chắc trong tim tôi có một nửa máu tươi thôi, còn một nửa là cồn tươi. Nàng vùng tay ra, tần ngần, rồi bỏ chạy. Tôi phóng cước đuổi theo. Nàng chạy lúc nhanh, lúc chậm nhưng không hiểu sao tôi không thể đuổi kịp. Nàng chạy loanh quanh triền đê. Tôi vấp ngã, máu ựa ra đầy mồm. Tôi đứng dậy đuổi tiếp, mà sao lúc nào cũng thấy nàng đang ở phía trước. Rồi nàng phóng vọt lên cầu. Hỡi ôi, thật là rùng rợn! Đôi chân nàng dường thoăn thoắt, dường như lảo đảo, dường như chập chờn. Rồi nàng chới với. Nghiêng. Nghiêng. Ngang. Nàng sắp lộn xuống sông rồi! Nàng ngã thật. Lúc này tôi đã gần bắt kịp nàng, chỉ cách chừng ngót sải tay nữa thôi. Nàng đã lả người xuống. Tôi đang định lao người theo xuống nước để cứu nàng thì ôi thôi…

Nàng ngã nhào nhưng cái quần lại mắc vào cọc cầu. Cái quần bị kéo lại như bị người ta lột một phát ra vậy. Cái áo của nàng thì tụt rũ ngược hẳn xuống phủ kín đầu, chạm mặt nước. Toàn thân nàng hiện ra trong ánh tà dương còn sót lại. Ánh chớp huy hoàng. Đất trời loang lổ. Âm dương rùng mình. Tạo Hóa hổn hển. Tôi hụt hơi. Như bị điện giật tôi túm vội được bàn chân nàng. Tay tôi văng vào cọc cầu xóc đến tận xương, thịt xương trắng lóa, máu đỏ lòm. Một ống quần đã tuột hẳn khỏi chân nàng. Nàng không mặc quần lót.

Một sự kiện kinh hoàng! Tôi đã nói rồi mà.

Cái thời của chúng tôi quần áo hiếm hoi lắm, được cái nọ thì mất cái kia. Chính bản thân tôi cũng nhiều khi không mặc quần đùi khi đang mặc quần dài. Bọn chúng tôi vẫn thường hát theo điệu chát xình xình: “Có hai cái quần. Giặt quần chùng anh mặc quần đùi. Giặt quần đùi anh mặc quần chùng…” Mà… có cái chuyện này nữa: hồi đó chúng tôi chưa hề biết rằng trên đời này có cái gọi là phim sex.
Tôi thăng hoa tột đỉnh trong đêm hoang tối hôm đó trên bờ đê quê hương. Tôi nằm vật ra thảm cỏ. Háng tôi nhức nhối. Cởi hết quần áo tôi khỏa thân giữa trời đất. Dương vật tôi như cao xạ pháo phòng không vươn thẳng lên trời cao. Tôi bắn tinh liên tục liên tục như pháo hoa, tinh dịch rơi xuống đầy trên những vết chân ngoại cỡ của tôi in hình nơi đất ướt. Sự kiện kinh hoàng đó xẩy ra làm tôi cấm khẩu mất ba ngày ba đêm. Tôi như thể đã nhìn thấy cửa thiên đàng. Sau đó tôi đã làm nên câu thơ bất hủ, sau này không ngờ được bình chọn vào danh sách “100 bài thơ hay nhất thế kỷ XX”. Câu thơ thế này:

             Đừng buông giọt ấy xuống sông
             Thân anh dù một sợi lông cũng chìm

Má hồng ơi, sao mà yêu đến thế. Sau sự cố Quyên cũng như bỗng dưng thành con người khác hẳn. Nàng trở nên bẽn lẽn lạ lùng. Nàng như bị khuất phục hoàn toàn. Nàng như không còn nanh vuốt. Nàng như mất hết tinh thần. Tôi cầm tay nàng dễ như cầm tay tôi. Tôi hôn nàng cứ như không. Phải chăng nàng là hiện thân của công chúa Tiên Dung xưa? Một lần là mãi mãi! Ôi con gái thời tôi sống là như vậy đấy.

Chỉ có điều… không hiểu sao nàng càng bẽn lẽn thì tôi lại càng trở thành một nô lệ đích thực của nàng. Xưa kia nàng có nói gì thì tôi cũng chỉ nghe một nửa. Bây giờ nàng không nói gì thì tôi lại càng cố nghĩ xem nàng đang muốn gì để tìm cách chiều lòng nàng cho bằng được.

5

Nàng trở nên ít nói hẳn. Nhưng nét mặt thì cứ lúc vui lúc buồn. Thỉnh thoảng nàng lại bảo tôi:

– Anh là anh hùng.

– Không dám đâu em. Anh khùng thì có.

– Em muốn anh là anh hùng.

– Để sánh cùng gái thuyền quyên chứ gì?
– Em đã là Quyên thì anh phải là Trỗi.

Em muốn gì anh cũng làm mà. Nhưng phải làm gì thì mới thành anh hùng đây?

Những trận đòn của bố tôi càng ngày càng tăng cường độ và tần suất. Nàng thì càng ngày càng như gần như xa. Tôi sống giữa cõi người mà như bãi tha ma. Trai tráng quê tôi đã ra chiến trường bằng hết. Chỉ còn lại những thương binh và vị thành niên. Phải làm gì bây giờ?

Có lần tôi mạnh dạn đòi “ấy”. Nàng không phản đối nhưng nói một câu xanh lè:

– Để khi nào anh thành anh hùng đã.

Thành anh hùng? Anh sẽ làm ngay đây. Nhưng lúc này đây không có bom nổ, cháy nhà để anh nhẩy vào cứu người già và em bé, để làm Nguyễn Bá Ngọc. Không có kho xăng địch để anh làm Lê Văn Tám. Không có con đò nào bị lật để anh lao xuống cứu vớt. Không có quân giặc để anh cầm giáo mác xông vào đâm. Không có xe tăng địch để anh cầm bom ba càng. Anh phải làm gì? Mà anh…

             Hoàng Ngưu: Tôi đã bảo ông câm mẹ nó mồm đi cơ mà. Hãm lìn.

             Lại MC: Nhưng tôi vẫn thấy là cái kiểu truyện này khó có thể ắp-đết tới độc giả được. Khó cập              nhật lắm, ý tôi là là là khó tiếp cận với người đọc lắm. Tôi chỉ thấy Mộc Dục Luận của anh              Thân là không gì sánh được.

             Mỹ Mùi: Khó tiếp cận hả anh? Tại chưa biết cách tân trang mông má, chìu chuộng, ngúng nguẩy              “ba chớp hai ngước” đấy thôi. Phải học tập bọn em đây này, sẽ tiếp cận được cả thế giới luôn.

             Minh ĐL: Em này hay. Ai chả biết võ của các em 8x 9y là nhất quả đất rồi. Anh cũng đang muốn              tiếp cận cả thế giới đây, hôm nào dậy cho anh mấy miếng đi.

             Thiện Tuất: Mày dậy cho anh ấy đi. Rồi anh ấy làm phong thủy cho mày giàu sang.

             Quảng lạc: Tôi thấy truyện này có mặt cả Tú Xương, Nguyễn Bính, Nguyễn Minh Châu, Bảo              Ninh, Hữu Thỉnh, Phạm Thị Hoài, Nguyễn Việt Hà và Bút Tre. He he…

             Lộng Dậu: Ai chứ Phạm Thị Hoài thì em có biết. Em đồng hương với Phạm Thị Hoài và Trần              Đăng Khoa mờ. Mợ Hoài viết truyện đĩ thõa cực, chắc nà mợ ấy dâm nắm.

             Quảng lạc: Em sai rồi! Người viết văn dâm không chắc đã dâm đâu em ạ. Bao nhiêu cái dâm vào              hết bút mực rồi thì cái kia nó cứ khô như gạch ấy chứ. Anh nói thì em cứ gọi là đừng cãi. Em học              trường nào?

             Lộng Dậu: Em học trường du nịch.

             Trân Mật tông (MT): Thảo nào trông em người cứ chắc nịch ra. Người em cứ như gỗ lim thế này              chắc là chẳng bao giờ bị mối mọt đâu nhỉ. Anh cũng đồng hương với em đấy. Anh là bạn của              Trần Đăng Khoa đây, tên anh là Khòa Đăng Trân mà.

Tôi sống trong những cơn bức xúc triền miên. Về nhà thì ăn đòn, ra ngoài thì bị người yêu lạnh nhạt. Hôm tôi tháo băng cánh tay ra vết thương chưa lành hẳn nên máu lại chẩy ra. Một sáng kiến lóe lên. Tôi đã chắt những giọt máu từ vết thương tình yêu ấy để viết một lá đơn tình nguyện lên đường ra trận, quyết tâm trút căm giận lên đầu quân xâm lược. Năm đó tôi 17 tuổi.

Buổi lên đường cũng như thường lệ. Có mít-tinh. Có diễn văn. Có hô “quyết tâm” và “muôn năm”. Có nước mắt những mẹ già và gái trẻ tiễn đưa. Có khăn mù xoa của người yêu thêu hai trái tim lồng cùng dòng chữ “hẹn ngày thống nhất”. Bạn bè tôi ơi! 17 tuổi rồi ta đã lớn? Hành trang người lính nào có gì đâu. Chỉ tràn ngập trong tim những bài thơ của Tố Hữu và Phạm Tiến Duật. Và đăm đắm một lời hẹn thề.

Tôi được đưa thẳng vào Khe Sanh sau hai tháng huấn luyện tân binh. Sau hai tháng chúng tôi đã thành sắt thép. Ba lô lúc nào cũng phải đeo những cục đá nặng hai chục cân trở lên. Có những khi đang tập chạy thì bị xô vào đống đá để làm quen với khắc nghiệt chiến trường. Mẹ tôi thương tôi đến mức bỏ mọi công việc để lên tận đơn vị chăm sóc cho con. Hành động đấy của bà có thể làm bà mất việc, mất công điểm, mất sổ gạo, tức là mất tất cả. Và đúng như thế thật. Sau đó bà đã phải ở nhà chăn lợn nuôi con. Lòng mẹ ơi, đất trời nào sánh tầy!

Chúng tôi hành quân ngày đi đêm nghỉ. Chiến trường có cái nắng, có cái gió mà không có cái đó. Tôi được phân về một tiểu đoàn đặc công độc lập. Vừa đến nơi đêm ấy đã công đồn. Chỉ huy của chúng tôi là ông Trần Phi Thuyên, trước khi về tiểu đoàn này đã trải qua chiến đấu và chỉ huy ở nhiều đơn vị. Nghe đồn vì ông hay gái mà bị kỷ luật liên tục, luôn phải chuyển đơn vị. Ông giỏi, đánh tài, nhưng không có cái đó thì không làm được việc gì cả. Sau Cục Tác chiến đã phân công ông về tiểu đoàn này vào cùng một ngày với chúng tôi. Trong đơn vị lập tức có câu ca:

               Hoan hô đồng chí Trần Phi
               Thuyên đi chuyển lại chỉ vì cục phân

Mỗi năm trăm trận. Vết thương đầy mình. Nhưng cái trận đáng nhớ nhất là trận Chiết Kiều. Trước trận đó do tiểu đoàn nằm gần dân nên thông tin về trận đánh đã bị lộ ra ngoài. Báo cáo cấp trên thay đổi thời gian nhưng lệnh đã phát ra phải đánh. Trần Phi Thuyên mặt lặng như tờ. Xung phong! Vượt qua mấy lớp rào kẽm gai thì đến một lớp rào bùng nhùng. Sau đó là hào sâu. Khi hầu hết tiểu đoàn đã xuống lòng hào là lúc quân địch bắt đầu xổ hỏa lực. Đủ loại: pháo cối, pháo chụp, lựu đạn, mìn, M16. Quân ta đổ như chuối. Tôi có nhiệm vụ công đồn nên mang một quả bộc phá to sau lưng. Khi nghe thấy tiếng rít dồn dập tôi nằm rạp xuống, co mình lại như con tôm rồi không biết gì nữa.

Khi tỉnh lại tôi thấy mình máu me đầm đìa và vẫn nằm dưới lòng hào. Sát tôi là bốn xác đồng đội. Một người nằm trên đầu. Hai người trước mặt. Một người dưới chân. Chúng tôi vừa được xơi một loạt pháo chùm. Tôi thoát chết vì nhờ có quả bộc phá to sau lưng che chắn. Bốn đồng đội đã thành bốn lá chắn che chở cho tôi. Dù đã kịp cúi gập đầu nhưng mấy mảnh pháo đã cắm phập vào gáy tôi. Tôi lại mê man.

Tỉnh lại tôi cảm thấy xung quanh như không còn ai. Tôi cố bò về phía mép hào để tìm cách leo lên. Loay hoay trong mê man tôi thấy một bóng người. Người đó ghé vai cố sức đẩy tôi lên. Định khi lên rồi sẽ tìm cách kéo anh ta lên nhưng vừa lên đến miệng hào thì tôi lại ngất đi. Khi tỉnh lại thì thấy mình đang trong vòng tay các y tá. Chỉ kịp nói “Dưới hào vẫn còn người” tôi lại ngất đi. Trận đó tiểu đoàn bị xóa sổ. Sau đó là bổ sung những người lính mới với phiên hiệu mới.

Tôi nằm liệt giường ba tháng. Trạm quân y tanh tưởi nồng nặc. Hồi phục tôi lại được trở về đơn vị với những bằng “Dũng sỹ diệt Mỹ” và huân chương các loại. Rồi tôi được phong Đại đội trưởng xung kích.

Rồi tôi chiến đấu quên mình. Rồi tôi lại bị thương. Vì bị nhiễm sốt rét rừng rất nặng nên sức khỏe càng khó hồi phục. Con ruồi bâu mặt không buồn xua. Theo chính sách bảo toàn cán bộ tôi được chuyển về phía sau. Tôi không muốn đi vì chắc là chỉ đánh mấy trận nữa thôi là tôi có thể được phong Anh hùng. Một nữ y tá đồng hương đưa tôi đi. Cô rất trẻ, duyên dáng và tận tụy. Giữa đường tôi lên cơn sốt rét không chịu nổi nữa. Nữ y tá mắc tăng võng cho tôi nằm. Tôi thấy rét không chịu nổi nữa rồi. Tôi lờ mờ cảm thấy nàng (Quyên của tôi chứ không phải cô y tá) nằm đè lên tôi. Tôi thấy giòi bò lúc nhúc trong xương. Thịt da tôi tan rữa, xâu xé. Hồn tôi thăng ngược ngọn cây. Tôi xuất tinh. Và tôi đã chết giữa rừng xà nu vào một ngày đầu thu lịch sử, đúng mùa “xá tội vong nhân”. Sao tôi không được chết giữa trùng vây bom đạn mà lại chết toi lãng nhách như thế này hả trời? Quyên ơi, vĩnh biệt em. Thế là anh vẫn chưa thành Anh hùng, anh không được chết như Trỗi, và anh sẽ không được gặp em ngày thống nhất. Hẹn gặp em và mọi người kiếp sau. Ơn đền oán trả…

35 năm sau tôi đã trở về từ ngọn xà nu, qua đường internet. Tôi đã nhập hồn vào computer của Đặng Thân để kể cho các bạn câu chuyện đời tôi, với hy vọng là Quyên của tôi sẽ có thể đọc được. Tôi nhập vào máy của Đặng Thân vì tôi biết rằng chỉ có Đặng Thân thì mới kể lại câu chuyện của tôi một cách chân thực và sinh động nhất mà thôi.

               Nguyên Sửu: Anh Trân xạo vừa vừa thôi chứ. Anh còn điêu hơn cả ca ve. Ở Việt Nam làm gì                có họ Khòa.

               Trân MT: Anh thấy em là người đáng yêu nhất ở đây đấy. Vì em không ham hố tranh tụng                với mấy cái thằng nhảm nhí kia. Em chỉ lặng lẽ quan tâm đến mọi người. Ơ thế Đặng Thân đâu                rồi nhỉ?

               Nguyên Sửu: Anh ấy đang “nôn”…

LỜI BẠT

Tôi, người viết truyện này, là một kẻ tò mò.

Thấy người ta chơi cờ, tôi cũng học chơi cờ. Thấy người ta chơi quạt, tôi cũng chơi quạt. Đây là hai trò tẻ nhạt. Vì chơi cờ thì cặp kè với Đế Thích, chả hóa ra pê-đê sao? Chơi quạt thì bạn với Bờm, cha này thì kể cũng oai ra phết vì hắn là tiền bối và nổi tiếng còn hơn cả Chí Phèo vì Bờm thì đã vào ca dao ngàn năm còn Chí mới chỉ vào truyện ngắn được ngót trăm năm; và cả hai sếp này đều là đại diện xuất sắc của một dân tộc anh hùng con vua Hùng.

Cái này mới gay: thấy người ta lấy vợ tôi cũng lấy vợ, mà vẫn chưa biết sợ. Cho dù khắp gầm trời này đâu đâu cũng đầy những lời cảnh báo ghê người về cái sự vụ này, thật là kể không xiết. Những bậc thánh nhân, triết nhân hay các vĩ nhân vĩ đại không biết vì sợ hay vì sáng suốt mà đã đều sống cuộc đời không vợ hoặc có rồi cũng từ bỏ hết: từ Thích Ca Mâu Ni tới Jesus, từ thánh Phao Lồ tới Newton, cho tới Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông, Hồ Chí Minh, Fidel Castro, Trần Đức Thảo, Trần Văn Cẩn, Nguyễn Hữu Đang… Có những vĩ nhân khác cũng không biết vì sáng suốt hay vì quá sợ mà đâm ra lấy rất nhiều vợ: Mohammed, Đông Phương Sóc, Henry VIII, Càn Long, Tự Đức, Mao Trạch Đông, A Ma Kông (hơi bị đông)... Các vị đó đều chứng tỏ với tôi một điều rằng: cái thằng tôi không thể vĩ đại được. Xin hãy đối xử với tôi như một kẻ trần tục “nhục như con trùng trục”.

Lấy vợ rồi lại đẻ con nữa chứ. Tò mò xem cái kiếp làm thằng bố nó như thế nào. Nhưng từ ngày có con tôi được vợ mua cho một dàn máy computer. Để tôi ngồi trông con cho đỡ buồn. Vợ tôi thật là tốt, xin mượn dịp này cho tôi được cảm ơn. Thế là vừa chơi với con tôi vừa có cơ hội được biết trên đời này có internet. Con tôi sắp ba tuổi rồi, tức là tôi chơi với internet đã gần được ba năm. Chơi với internet tôi mới biết thế gian này mọi sự TOÀN LÀ ẢO CẢ.

Trong thế giới ảo tôi gặp nhiều tờ báo lạ cùng nhiều người đam mê thú văn chương. Tôi có dịp được biết văn chương chữ nghĩa của cả thế giới loài người. Tôi đã bắt gặp một bài tổng kết sơ bộ như thế này:

          Hoan hô văn hào Shakespeare
           Ăn gì mà ỉa như là là trâu điên.
           Hoan hô tất cả Bát Tiên
           Làm thơ, uống rượu ưu phiền hết luôn.
           Chữ nghĩa chẩy như mưa tuôn
           Lý Bạch, Đỗ Phủ là nguồn lãng du.
           Lẻ loi một bóng Nguyễn Du
           Cái gì cũng thiếu, cái cu thì thừa…

Thế là đủ hết cả Tây, Ta, Tầu chứ còn gì nữa. Ôi chao, thế là thấy người ta văn chương tôi cũng tập tọng văn chương. Vì thế mà mới có những dòng này đấy ạ. Cái vụ này thì lại sai trái với mục đích ban đầu của vợ tôi (là tôi chỉ được chơi game và xem báo mạng thôi) nên tình thế đâm ra hơi bị rách việc. Hục hặc tất yếu xảy ra, vợ tôi sợ tôi đam mê văn chương đâm ra chểnh mảng làm ăn và bỏ bê gia đình, nhất là bỏ bê nàng. Tôi rút ra một quy luật [rừng]: vợ và văn là trái dấu, là mâu thuẫn, đôi khi không đợi trời chung. Không cẩn thận là dễ dẫn đến tình trạng: có văn không vợ, có vợ không văn.

Sự việc không chỉ dừng lại ở đấy. Không chỉ ham hố văn chương tôi còn tò mò tham chiến mấy cái vụ chít chát. Có thêm nhiều bạn mới: vui! Có thêm cả bạn gái: quá vui! (Nhưng không ai được báo cho vợ tôi biết đâu đấy!) Hoản cảnh của tôi thật như làm xiếc đi trên dây. Để ngụy trang đề phòng khi vợ bắt gặp tôi thường chít chát với nhiều đàn ông (nhưng không nhiều quá, nếu không sẽ bị vợ nghi ngờ về giới tính thì lại còn nguy hiểm hơn). Tôi đã gặp một cái nick đầy hào sảng: Xe_doc_Truong_Son. Hình như đây là người đàn ông đã trưởng thành. Chúng tôi nói chuyện với nhau đường hoàng.

          <Bold_Bodyguard> Bác đang ở đâu? Đi làm tí tài mà với iem ko?

          <Xe_doc_Truong_Son> Tức là cần sa phải không? Trước đây ở Trường Sơn tớ xài suốt rồi.
          Hút vào ngái như cỏ ấy mà. Không hiểu sao nhiều người hút vào thì say quay cu lơ mà tớ
          thì chẳng hề gì cả. Chỗ cậu có nhiều gái xinh không?

          <Bold_Bodyguard> Bác thích hả. Để iem chăn cho bác nhé.

          <Xe_doc_Truong_Son> Cũng không hẳn thế. Tớ đang tìm người yêu cũ.

          <Bold_Bodyguard> Chời ơi, sao lại lên đây mà tìm người yêu cũ? Bác đi nhắn tin trên báo
           hoặc ti-vi ấy.

          <Xe_doc_Truong_Son> Nhưng thân phận tớ không đăng tin trên đấy được.

          <Bold_Bodyguard> Thân phận bác làm sao? Ko có Chứng minh thư à? Iem cũng đang ko
          có CMND, ko hộ khẩu đây.

          <Xe_doc_Truong_Son> Tất nhiên không có những cái đó thì cũng khá rắc rối đấy. Ở đâu
          thì con người ta cũng phải có cái thẻ gì đấy. Những con bò trong trại cũng phải có thẻ số
          cơ mà. Nhưng vấn đề của tớ lại không phải ở chỗ đấy.

          <Bold_Bodyguard> Bác phức tạp quá.

          <Xe_doc_Truong_Son> Ngoài việc đi tìm người yêu thì tớ cũng còn có nhiều mối ân oán.

          <Bold_Bodyguard> Sao? Bác đi tìm bọn buôn người đã bắt người yêu bác đem đi bán à?

          <Xe_doc_Truong_Son> Tớ muốn xử lý bọn đã bán cả dân tộc.

          <Bold_Bodyguard> Tức là cả bác và iem cũng đã đều bị mang đi bán à? Bác hơi bị hoang
          đường. Em đang sống độc lập tự do giữa trời đất, lại còn thoải mái viết văn nữa.

          <Xe_doc_Truong_Son> Có lẽ chính thế mà tớ muốn gặp cậu đấy.

          Cứ thế dần dà tôi đã được nghe thủng câu chuyện. Một con ma từ Trường Sơn trở về để
          kể tôi nghe câu chuyện đời anh.

          Tiết Mạnh Thu – Mùa Vu Lan

 ______________________
1. “Sông Cầu” cũng là một nhãn hiệu thuốc lá có tiếng “ngày xưa”.
2. Thuở ấy cả trai và gái đều mặc quần đùi, nhất là khi đi tắm sông.
3. Thơ Hồ Xuân Hương.
4. Bài này có tác giả đàng hoàng (đã in trên báo) nhưng tôi không nhớ tên, thật là có lỗi.
5. Kiều, Nguyễn Du.
6. Thiện Tuất tưởng Mỹ Mùi dính thai nên hỏi cô ta đã dùng que thử thai chưa.
7. (Người đi theo / thuộc về) chủ nghĩa Trốt-xky.
8. (Người đi theo / thuộc về) chủ nghĩa Lập thể (trong nghệ thuật)
9. (Người đi theo / thuộc về) chủ nghĩa Mao.
10. (Người đi theo / thuộc về) chủ nghĩa Dã thú (trong nghệ thuật)
11. (Người đi theo / thuộc về) chủ nghĩa Tư bản.
12. (Người đi theo / thuộc về) chủ nghĩa Hiện sinh.
13. (Người đi theo / thuộc về) chủ nghĩa Hiện thực.
14. Tên truyện tình nổi tiếng của nhà văn Nga Aleksandr Stepanovich Grin.
15. Bài thơ quậy của tôi sau đó không ngờ đã được lan truyền và trở nên nổi tiếng khắp giang hồ cả nước. Bài thơ còn có mấy câu sau đây:

Chiếc Áo Phơi Sương Tặng Anh Nhé
Nặng Ân Tình Son Phấn Anh Chao
Nhà Anh Tư Sản Phải Ăn Cháo
Cha Anh Phá Sản Tại Anh Ngu

▼

Đặng Thân có kiểu biếm nhẽ rất có “duyên” trong "ma nhoà". Những câu như thế này đúng là Đặng Thân: “Tôi xuất tinh. Và tôi đã chết giữa rừng xà nu vào một ngày đầu thu lịch sử, đúng mùa “xá tội vong nhân”. Sao tôi không được chết giữa trùng vây bom đạn mà lại chết toi lãng nhách như thế này hả trời? Quyên ơi, vĩnh biệt em. Thế là anh vẫn chưa thành Anh hùng, anh không được chết như Trỗi, và anh sẽ không được gặp em ngày thống nhất. Hẹn gặp em và mọi người kiếp sau. Ơn đền oán trả...” “Tôi, người viết truyện này, là một kẻ tò mò. Thấy người ta chơi cờ, tôi cũng học chơi cờ. Thấy người ta chơi quạt, tôi cũng chơi quạt. Đây là hai trò tẻ nhạt...”
Tác giả rõ là có cái chiêu khá “quái”. Đọc thật khoái.

LÊ MINH CHUNG – Ontario, Canada

▼

Giọng văn cứ hư hư thực thực, kể chuyện người khác mà như đối thoại với người đọc vậy. Thật khó nắm bắt. Cốt truyện đơn giản nhưng cách kể thú vị, nhiều đoạn nghe rất xót xa. Đọc một mạch từ đầu đến cuối câu chuyện khá dài mà không bị nhàm.
Cái kiểu đang giữa câu chuyện lại có một đoạn đối thoại của người ngoài chen vào bình luận tự nhiên tạo ra hai không gian gần như đối lập hẳn với nhau về tính chất. Tôi thích cái đó. Rất hay và thú vị.

NGUYỄN LAN HƯƠNG – sinh viên ngành báo chí

Đã đăng:

Một số ý kiến đóng góp về bài viết này: