Tên tuổi Đỗ Quyên nằm trong danh sách những nhà thơ Việt hiện đại có những kiếm tìm khá đặc sắc trong các bài thơ và trường ca mà maivanphan.com đã giới thiệu gần đây.
Chúng tôi mới nhận được 4 chương của cuốn tiểu thuyết ĐẺ SÁCH đang hình thành của tác giả Đỗ Quyên. Những chương này đã được giới thiệu trên một website văn học khác và đã có những đánh giá ban đầu. Chúng tôi đã nhờ nhà văn Bão Vũ, một cộng sự thân thiết của maivanphan.com, đọc và giới thiệu với độc giả. Nhưng Bão Vũ đã nói :
“Các nhà văn đều biết về tính bất định của việc bố cục và nội dung một cuốn tiểu thuyết trong quá trình hình thành. Cho dù có những chương tiểu thuyết, nhất là tiểu thuyết hiện đại, có thể độc lập tới mức không cần tới mối liên hệ với các chương khác hay toàn bộ cuốn tiểu thuyết, thì sự tổng hòa của một tác phẩm vẫn không thể không xét đến. Tôi tin rằng, chính tác giả  Đỗ Quyên cũng không đoán chắc mình có thể giữ nguyên được trật tự và nội dung của những chương đầu khi anh viết tiếp những chương sau và khi hoàn thành cuốn tiểu thuyết. Thậm chí tác giả còn có thể loại bỏ một hay nhiều chương đã viết. Vì vậy, nhận xét cuốn tiểu thuyết vào lúc này, khi nó chưa hoàn thành, là chuyện chưa thể nếu không nói là bất khả…”
Tuy nhiên nhà văn Bão Vũ  đã  giúp chúng tôi chọn chương mở đầu của tiểu thuyết ĐẺ SÁCH, như Bão Vũ nói, cũng để độc giả biết thêm một tác giả Đỗ Quyên với cuốn tiểu thuyết có dáng dấp một tác phẩm văn học thuộc trào lưu hậu hiện đại ( Post-modernisme ) đang thịnh hành.
Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc chương mở đầu của tiểu thuyết ĐẺ SÁCH  của Đỗ Quyên trong II kỳ, 
maivanphan.com  

Đỗ Quyên

ĐẺ SÁCH

(Trích tiểu thuyết - II)

Chương 1

Tim của ai cũng được

(tiếp)

Cuối cùng thì một nhà thơ cũng đã chết. Lưu Trầm Thu. Đó không phải là tên thật của anh, mà là tên của vợ anh. Anh yêu vợ lắm. Yêu đến mức ôm vợ trong thơ suốt đời. Ôm luôn tên của vợ làm bút danh. Thế là yêu hạng thi nhân. Còn yêu tới cỡ này thì hàng thi hào thi bá: Khi cầu hôn thề rằng “Anh chỉ có thể chết được khi các trang bản thảo thơ xếp chồng lên phải cao bằng em!” Thơ thương Lưu Trầm Thu, nhưng than ôi, trời hại anh.

Thu vợ không phải là người lùn. Cứ nhìn cái dáng đi là biết, không tung tẩy vẻ tất bật không đâu như những người lùn. Đây là một người nhỏ, thật là nhỏ. Cơ bắp, xương thịt tỷ lệ thân thể của cô là của một người bình thường ở tầm một mét hai. Thế thôi. Như là trên màn hình của đời, ông Tạo thu cô lại ở size bảy lăm phần trăm vậy. Ở những người đàn bà lùn nữ tính an phận tỏa trong cộng đồng lùn. Thu vợ từng có những giấc mơ hội nhập vào họ. Trong hai, ba lần mơ cô yêu một chàng lùn đẹp trai thổi sáo tuyệt chiêu. Ở tuổi dậy thì, khi chiều cao của các cô gái con nhà lam lũ thường được hiểu là tới chậm, Thu vợ còn được gọi là “Hoa khôi tí tị tì ti”. Khuôn mặt của chị trong những ngày vấn cái vành vải trắng đùng đục vẫn ánh lên nét hoa.

- Con giời đè! - Bà ngoại rủa mỗi khi cô bé làm trái ý cụ.

- Bà cứ nói vậy thì cháu nó ế mất. Hăm hai hăm ba rồi còn gì… -
Người mẹ tiếp lời.

- Sao mẹ mày không bắt nó chịu ông Đôn đi? - Bà già vẫn một giọng.

- Bác ấy già quá. Về đấy thì bằng như làm lẽ…

Cô bé từ trong bếp vụt chạy ra sau vườn.

Năm năm nữa.

- Cứ nói cho nó nghe thấy mà nhục mà bỏ đi.

- Cho khuất mắt.

- Thằng bố nó mà nghe còn tức hơn.

- Cho càng tức mà đi cho nhẹ thân. Rõ ghét từ cha đến con.

- Của tội của nợ.

Cô gái từ vườn rảo bước đến bờ sông.

Cô bước thấp bước cao giữa trời mù sương. Một dấu phảy bơi trên trang giấy trắng. Thấp lùn cũng là một cái tội, một cái nợ? Tội: nhúng nước sông rửa cho hết. Nợ: trôi theo dòng sông mà tan đi. Một dấu phảy nhấp nhô và dòng sông Hồng cuộn chảy.

Những người đàn ông lấy làm lạ. Người trí thức cân nhắc, “Nhìn con bé từ đầu đến chân chẳng sợ mất nhiều thời gian.” Dân lãng mạn tiếc, “Giá mà em cao thêm bốn mươi phân nữa…” Kẻ thô tục nuốt nước bọt, “L. em be bé lá tre non…”  

- Anh cứu em làm gì? Em hận lắm!

- Em biết không, những khi nghe người ta lăng mạ em, anh bèn về nhà nằm mơ.  Mơ rằng, khi nào anh xin cưới em làm vợ, sẽ hứa trước em là anh chỉ có thể chết được khi các trang bản thảo thơ xếp chồng lên phải cao bằng em!

Cô gái bật cười. Lần đầu tiên chiều cao của cô có giá.

Cô hỏi người con trai to và mạnh như dòng nước đỏ ngầu từng ôm níu cô:

- Thơ cao lắm hay sao mà em được đo với nó hở anh?

- Em là tầm thơ của anh.

Họ thành Thu vợ Thu chồng. Họ hạnh phúc. Hạnh phúc quá thì sẽ như một giấc ngủ, thế nào cũng tự đánh thức mình bằng những cơn sảng.

- Em người ngợm bằng cái thước kẻ thế này mà anh còn cho cưới xin về làm vợ đàng hoàng. Đời em mong gì hơn. Nói dại miệng mà trời vả nhé, thà anh sứt tai gãy gọng gì đi, anh ngu si gì đi, em yên lòng! Đàng này…

-…..

- Em giữ trinh tiết cho anh là một lẽ. Mà anh còn tân cho em lại càng làm em khổ. Sao anh không yêu dăm ba người đi, vợ nọ con kia đi rồi cuối cùng hẵng đến với em! Có một ngày kia, anh biết các cô gái khác, chân dài mặt đẹp, thế nào anh cũng bỏ em thôi! Mà đàn bà con gái ngoài đường chân có dài thì dài, “múi mít” cũng chỉ có một, chả đẹp chả thơm bằng của nhà mình đâu!

-…

- Anh bảo thơ nó sẽ giữ anh cho em. Em chả tin. Thế ra thơ không mê gái lạ à? Nhưng em có cách của em. Anh muốn biết không? Ông Trời ông Phật không cho em thân hình bằng chị bằng em thì tấm lòng em phải to khỏe này, phải cao đẹp này. Gấp đôi họ. Thế có đủ không? Thì em sẽ cho nó gấp ba. Lòng em lúc nào cũng sẽ bao phủ, chăm sóc anh, làm tình với anh.

Vợ bé chồng to dẫn nhau đến chùa Trong động Hương Tích, thề: “Có trời xanh Phật cao đây, con thề bên nhà con là con sẽ không ăn nằm với ai ngoài nhà con!”

Lưu Trầm Thu thường xuyên sang phố, bên kia sông. Nơi có bạn có hội. Mỗi khi viết xong một tập thơ, anh chở thơ qua đó đọc, ngâm, vịnh cả tháng. Rồi lại vất vưởng chở thơ về cho vợ.
Lần ấy, chắc giời đi đâu vắng, để mưa bão lớn thế không biết. Thu chồng từ bên phố về đến đúng xế ngang chùa làng bên thì đành chôn chân dưới chân đa giữa đồng. Sấm to. Sét lớn. Nhà thơ không thể nương cửa Phật trú nạn. Đời cũng là đạo ở anh, Lưu Trầm Thu phải giữ tình với vợ đang ngồi bậu cửa chờ, và phải giúp ni cô đang hành đạo sau cổng chùa. Người nữ này si mê anh từ ngày còn là học trò.

Chắc Thu vợ sẽ chẳng lấy ai làm chồng? Kiếm đâu ra ở đời này một người đàn ông to khỏe, từ sống cho đến chết thủy chung với vợ. Lại là vợ tí hon. Kiếm đâu ra một người chồng nữa biết làm thơ để có thể xếp các trang bản thảo của mình lên tiếp với người quá cố. Sau khi nhà thơ ra đi, nước sông Hồng vẫn ngầu đục tốt tươi, mà ven sông Hồng thì tệ lắm. Người trí thức chẳng có thời gian để nhìn đi đâu, dù chỉ là cái nhìn con kiến; dân lãng mạn thả đời theo các em chân dài; kẻ thô tục đã hết cả nước bọt. Vậy, Thu vợ sẽ yên thân với cánh đàn ông. Còn đám phụ nữ? Người mẹ và người bà vẫn còn sống chống mắt coi hạnh phúc của con và của cháu trong hồi sau. Ni cô không còn ở ngôi chùa làng bên nữa; sư ông trụ trì cũng không biết gì hơn thế. Người đàn bà trong Thu vợ liệu có thức giấc vì lời thề chùa Hương? Mà thôi, Lưu Trầm Thu, hãy cứ yên nghỉ. Chỉ nội cái việc văn chương dò hỏi như thế trong những ngày gái góa chở tang thì cũng đã là một thứ văn chương vô ý!

*

Người bác sĩ tâm lý đã vô tình làm cho máu thịt Chun Hey Gyo trở thành thực phẩm thứ nhất cho văn chương. Đầu tiên, nhà văn tim nếm thử Chun Hey Gyo để tạo ý đồ, dựng dàn bài và, khó nhất, lấy giọng điệu. Theo ông, đây là công việc thủ tục, nhưng vẫn cần ngẫu hứng. Không có ba đỉnh này, không làm nên tam giác tiểu thuyết. Cũng hồi hộp không khác khi làm thơ là bao. Giọng điệu diễn tả là từ trên cao xanh dội xuống; ngay cả với các tiểu thuyết trần thuật, kể chuyện theo đường thẳng. Ý đồ của một cuốn sách là nền tảng có ngay dưới lòng đất mà nhà tiểu thuyết sinh sống. Dàn bài? Nó dàn trải trên khắp mặt tường nền nhà ăn nằm hàng ngày với người viết. Ba thứ đó lần này có mã số ẩn náu trong con tim Chun Hey Gyo. Nếu biết thế này, chắc gì chàng bác sĩ đã yêu Hey Gyo hào hứng đến vậy. Chúng ta có thể than rủa thay cho chàng…

“Sách truyện là thế ư? Tại sao lão ta phải để ngòi bút leo lên đầu vú của nàng, theo các mạch máu về hành hạ con tim tội nghiệp của nàng, chỉ vì cái giọng điệu văn vẻ chết tiệt đó! Ta ỉa vào cái thứ chữ nghĩa nô lệ nơi thể chất con người! Oh, shit! Văn học là nhân học đâu phải theo trò chơi gán ghép ấy! Còn gì nữa đây? Cái dáng đi lềnh lệch của nàng đã làm siêu đổ cả lòng ta! (Không một cô người mẫu nào được trời tặng cho món quà đó.) Đến cả nghề y khoa hiện đại của ta cũng chưa nghĩ đến mối liên hệ nào giữa trái tim và dáng đi ở một con người, thế mà thằng cha mọt sách mượn vía chữ nghĩa đó đã lạm dụng, khai thác. Mị dân! Phù thủy! Vô nhân bản!”

Không nói cũng biết, tim của ngài Civil Celebrant thì làm nhiệm vụ công chức viên, người thợ cày cho một tiểu thuyết gia: tìm chi tiết, kiếm nhân vật, rồi cứ thế mà viết. Sòn sòn là đô sòn! Mỗi ngày cứ việc đẻ ra năm, bảy trang, ví dụ vậy. Ừ, mỗi cô dâu - nhất là các cô dâu da màu và lai - tận tụy hóa thân vào trong cơ thể nhà văn của chúng ta để tái sinh nơi trang sách. Họ làm vậy đâu phải để chiều lòng nhà văn, hay muốn dự phần vào kho tàng các nhân vật tiểu thuyết của nhân loại! Lý do chỉ là họ đòi đền bù sự lạm dụng của Tony Stewart. Nhưng họ đã nhầm: Không một sự liên hệ nào giữa cá nhân họ, từ tên tuổi, hoàn cảnh sống cho tới cá tính của họ hay của vị hôn phu của họ ánh được lên các trang văn. Nếu có thắc mắc với các phê bình gia chuyên về quan hệ hiện thực và tưởng tượng, chắc chắn họ sẽ được giải thích dường như có vẻ qua loa: “Hừm, có phải đời thế nào thì vào văn thế nấy đâu hả mấy bà?”

Tiêu hóa hai con tim trôi chảy. Cái thứ ba thì không. Trong cơ thể của mình cũng như trên bản thảo, nhà văn của chúng ta thấy sinh chuyện mỗi khi ăn nhà thơ Lưu Trầm Thu. Hay là vì đồng nghiệp ăn nhau? Cũng khó mà biết. Trước, trong hai cuốn sách, nhà văn cũng may mắn xơi tái cả một cây đại thụ của văn học Pháp mà có sao đâu. Hay vì thời gian này, ông ăn uống thất thường? Cơm đường cháo chợ, như người Việt hay nói. Thoạt đầu nhà văn tim mất cảm giác ngon miệng trong ba bữa thường nhật. Khi ông bước vào quán ăn Tàu ưa thích nhất ở Sunshine, nước bọt không còn tiết ra nữa. Trước, thường là ông phải chạy đi nhổ đại một, hai miếng nước ở một góc khuất nào đó. Ông cho là vì mệt mỏi, nên chưa để tâm. Tới khi có các biểu hiện một-một giữa việc ăn tim Lưu Trầm Thu với sức khỏe của ông và tình trạng của văn bản, nhà văn của chúng ta chần chừ mãi mới đi khám bệnh. Khi viết hai cuốn sách kia, cơ thể ông thay đổi gần giống như khi ông ăn Chun Hey Gyo và Tony Stewart. Văn hứng cũng từa tựa. Văn hứng sau Lưu Trầm Thu khác hẳn. Cứ nhâm nhi một tí Lưu Trầm Thu là như ngậm sâm trong miệng, nhiều lần ông viết quên cả bà chủ bút, sếp của ông, đứng sau lưng. Quên cả bà chủ nhà, vợ của ông, đứng sau lưng. Thậm chí cả bà bạn gái - đứng trước mặt, nơi màn hình - ông cũng quên. Cho nên, ông coi việc khám phá và kiếm về được trái tim Thu chồng như một vận may nhất trong đời viết văn ăn thịt người của mình.

Nhà văn tim tìm đến một nữ bác sĩ tim mạch ít nổi tiếng. Ông tránh người bác sĩ quen thuộc, vị giáo sư tim mạch đầu đàn của Đại học Monash. Phần vì đâu còn đủ tiền trả, phần vì ông linh cảm một sự lạ ở vấn đề Lưu Trầm Thu. Ông ngộ rằng nghề viết của ông có những chốn linh thiêng mà khoa học không nên can thiệp. Ông bắt đầu thấy hối hận, vì cái tật nhát chết mà ngay từ khi gia nhập làng văn lạ lùng này ông đã mua ngay bảo hiểm nhân thọ với giá cao và neo trang văn vào bệnh án của bác sĩ tim mạch. Ông bắt đầu ngừng việc mỉa mai các cây bút Đông phương khi họ không tách bạch việc ăn thịt đồng loại với các thực phẩm khác. Và ông phục họ. Bằng bản năng kín đáo truyền thống, họ đã không san sẻ với người ngoại đạo - kể cả vợ chồng – mọi ẩn khúc xung quanh hành vi ăn người sinh sách.

- Vì lý do nghề nghiệp tôi khó có thể nói một số điều kiện sinh hoạt đặc biệt của mình cho bà, thưa bác sĩ. Mong cảm thông. - Nhà văn năn nỉ…

- Ông yên tâm. Chúng tôi bảo đảm quyền thông tin cá nhân cho đến nhịp đập cuối cùng nơi con tim bệnh nhân của mình.

Nhà văn ăn tim cười - điệu cười nghèo thân thiện mà không có biểu hiện gì để gây hại. Bình thường ra ông sẽ cười ruồi. Một cái cười ruồi bay thẳng vào mặt đối phương, và vo ve trong đầu họ suốt cả ngày. Trừ bà chủ bút, đồng nghiệp ngán ông tới cổ là vì vậy.

- Ông dư biết, trái tim là bộ phận quan trọng bậc nhất của thân thể. Nó được ví như cơ xưởng làm việc ngày đêm không nghỉ, bơm máu đi khắp cơ thể, mang theo oxy và chất dinh dưỡng tới mọi nơi. Khi quá trình này bị gián đoạn hoặc hoạt động bất thường, toàn bộ cơ thể sẽ rệu rã, thậm chí tử vong. Đấy là lúc bệnh tim xuất hiện.

Tất nhiên ông nhà văn của chúng ta đã ói ra. (Không phải vì nhìn thấy một con tim khô lạnh.) Lần đầu tiên ông hiểu vì sao có những kẻ nhảy chồm đến bóp cổ người đối diện. Ói quả là một biện pháp ngăn chặn án mạng. Thi thể con người thật nhân đạo!

- Tất cả mọi người, mọi lứa tuổi đều có nguy cơ bị bệnh tim, nhưng nạn nhân chính của căn bệnh hiểm nghèo này là người già và nam giới.

Sau nửa tiếng chịu cực hình, nhà văn ra về. Bình an vô sự, cho cả hai bên. “Thế mới biết dân Đông phương có tài chịu đựng!” Chỉ còn hai mươi dollars cuối cùng của tuần đó, ông thưởng cho mạng sống của mình một chầu quán Tàu Sunshine, dù chẳng tiết được tí nước miếng nào. Tháng sau, qua xét nghiệm và khám lần hai, nhà văn được biết nơi trái tim ông động mạch vành tạm thời bị thắt lại. Biến thành một nhà thí nghiệm bất đắc dĩ và chơi ú tim với bà bác sĩ, ông vui mừng xiết bao khi khẳng định được Lưu Trầm Thu là sự kiện trong thế giới chữ nghĩa của mình, và bụng bảo dạ, “mà cũng là vấn đề của văn chương nói chung.” 

Cuối cùng, vấn đề đó nó là thế này này... Tất cả cuộc đời thực của Lưu Trầm Thu trở thành cuộc đời của nhân vật Sam Bithoor trong truyện! Một minh họa cho phép ánh xạ một-một. Các khác biệt chỉ là chi tiết vặt mà chính nhà văn cũng không can thiệp. Hoặc đó là biến dạng sau khi địa phương hóa, từ Việt Nam qua Ấn Độ. Thu chồng thì là Sam chồng, Thu vợ là Sam vợ (có mập hơn Thu vợ dăm ký lô và nhỉnh hơn chừng năm ba phân), sông Hồng thì là sông Hằng, chùa Hương là chùa Mandhar Devi, v.v… và v.v…

Viết trong gần một năm rưỡi, vừa ngày vừa đêm, nhà văn ăn tim của chúng ta không còn thói ngưng để đọc lại từng chương theo thói quen. Khi xong câu cuối cùng, ông hình dung thấy cái gờn gợn bám vào hai bàn tay suốt một năm rưỡi bỗng từ từ biến mất. Như đứa trẻ lấm lem vừa xây xong lâu đài cát, ông xòe hai bàn tay ra nhìn. Không còn gì trong đó.

Bạn sẽ quan tâm việc nhà văn có ngạc nhiên về sự trùng hợp của nhà thơ Lưu Trầm Thu ngoài đời và nhân vật Sam Bithoor trong sách? Nếu là ở hai, ba cuốn sách trước, hay là ở một cuốn sách khác của tác giả khác, thì ông nhà văn ăn tim cũng sẽ ngạc nhiên. Nhiều khả năng là ông sẽ viết lại, tu sửa cuốn sách của mình, hoặc la lối cuốn sách của tác giả kia. Bây giờ thì không. Ông hóm hỉnh, nháy cái mắt xanh lơ, trả lời trong buổi ra mắt sách mà ông tưởng tượng. “Lưu Trầm Thu đã thành Sam Bithoor là qua hai bàn tay của tôi. Vâng, qua hai bàn tay của tôi. Điều đó mới đáng để tâm. Sau đó họ giống nhau hay khác nhau thế nào, là theo ý Phật!”

Sam Bithoor giống Lưu Trầm Thu thì không có gì là lạ. Thi nhân, xứ sở nào cũng có. Và cuồng si giống nhau. Tư chất, điệu bộ không khác là mấy. Dưới ánh mặt trời chung này. Ừ thì những ánh trăng có thể khác nhau, ở mỗi vùng trời khuôn đất. Sự sống và cái chết của các nhà thơ cũng chỉ là những bản sao lục của nhau. Lạ là ở Thu vợ và Sam vợ. Những người thiếu thước tấc còn khó kiếm hơn các thi sĩ. Họ ngày càng có nguy cơ bị tuyệt chủng. Lại là những người đàn bà. Bị giời hành hạ, đè nén. Ác và hèn là ở chỗ trời hành hạ, đè nén họ trước, rồi theo đà bọn đàn ông hành hạ, đè nén họ tiếp. Trên cái thể xác và tinh thần thiếu hụt đó. Những người đàn bà tí hon có gương mặt, tính nết như nhau, số phận như nhau càng là thứ hiếm. Thu vợ và Sam vợ chính là hai chị em song sinh từ hai cha hai mẹ!

Những người viết ăn tim người đẻ ra sách văn học không nhiều bằng các loại người viết tương tự khác. Thoạt tiên, cứ tưởng có thể suy luận dễ dàng là công việc văn chương chủ yếu xuất phát từ con tim, nên cần tim hơn; số lượng nhà văn ăn tim sẽ nhiều hơn. Nếu mà thế thì hai với hai đã thành năm từ thời Pythagore rồi! Thực tế, cho đến nay, qua theo dõi, tình hình ngược lại. Trong cái làng văn ăn thịt người đẻ sách, có phải cứ muốn ăn tim thì ăn được, muốn không ăn tóc thì không ăn đâu! Hoặc đó là cái nghiệp mạng. Hoặc đó là sự khó hiểu đáng nể của giới cầm bút.

Cuốn tiểu thuyết ăn Chun Hey Gyo, Lưu Trầm Thu và Tony Stewart được chào đời với bìa sách có ba trái tim xếp lại thành một hòn núi. Núi tim. Một họa sĩ ở Nam Dương vẽ. Chắc vì lý do kiện tụng bản quyền nên sách phải in ở New Zealand chứ không ở Úc. Thuộc loại bán chạy trong năm ở Nam bán cầu nhờ sự tiếp thị của nhà xuất bản biết ăn theo cái thân xác của tác giả đột tử như một scandal. Nghệ thuật của cuốn sách có hay không? Đâu là nơi trả lời? Chẳng lẽ chờ Hollywood ghé mắt sang? Ừ, biết đâu họ sẽ lấy được vô khối nước mắt khi cười và dollars của khán giả từ đấy.

Đỗ Quyên
(Trích tiểu thuyết đang viết Đẻ Sách)
Melbourne, 30/4 -- 13/6/2006
Tu chỉnh,, Vancouver 22/11/2007

------------
*) Phỏng theo Ken Harris, nguyệt san Gia Đình 04/2006.

Đã đăng:

Một số ý kiến đóng góp về bài viết này: