Khánh Phương

Chìa khóa vũ trụ của George - Lucy và Stephen Hawking

Stephen Hawking, nhà bác học thiên tài được biết đến với hai cuốn sách vốn được xem là tặng vật vô giá của ngành vật lý lý thuyết và thiên văn cho tri thức nhân loại thế kỷ 20, Lược sử thời gian và Vũ trụ trong vỏ hạt dẻ, vừa cho ra đời Chìa khóa vũ trụ của George, (George’s Secret Key- Random House Children’s Books- 2007), tác phẩm văn học thiếu nhi xuất sắc bước đầu phổ quát toàn bộ những nghiên cứu vũ trụ đầy đủ và mới nhất của ông, trong dạng thức diễn biến tiếp nhận trực quan, cảm tính đan xen với những nhận định và thông tin khoa học. Không phải một cuốn “phổ cập thường thức khoa học”, Chìa khóa vũ trụ của George hiện thực hóa giấc mơ lớn của Stephen Hawking, bước đầu tiên giải mã những vấn đề về bản chất của vũ trụ cho mỗi người đọc thông thường, kể từ dạng thức sơ đẳng và cảm tính; giấc mơ vũ trụ cũng là niềm mê hoặc của chung loài người kể từ hàng ngàn năm, nó vừa xa xôi bất tri vừa nằm sẵn trong vùng huyền ảo sâu kín của tiềm thức mà người ta không chỉ đơn thuần lĩnh hội và giải mã bằng tư duy duy lý.

Cuốn sách được hoàn thành với sự trợ giúp của nhà văn Lucy Hawking, con gái ông và cộng sự Christopher Galfard.

Chú bé George lớn lên trong hoàn cảnh đặc biệt. Bố mẹ chú là những người cực đoan bảo vệ môi trường nên đã từ chối tất cả những sản phẩm của đời sống văn minh hiện đại. Ngôi nhà nhỏ của họ là một trang trại tự cấp khép kín với máy phát điện cơ năng tự chế, và chú bé George chỉ ước ao có được một chiếc máy vi tính dù là đời cổ lỗ sĩ nhất như các máy tính ở nhà trường. Ngẫu nhiên, khi lợn cưng Freddy của George làm chuyến phiêu lưu mạo hiểm sang khu vườn bí ẩn nhà hàng xóm, chú bé George đã gặp và làm quen với cha con nhà khoa học kỳ quặc nhưng rất dễ thương Eric và Annie. Cũng do những diễn biến hết sức ngẫu nhiên, cậu được gặp và trở thành bạn của Cosmos, chiếc máy tính thông minh và độc đáo nhất, có thể mở lối vào không gian vũ trụ từ căn phòng như viện nhà hàng xóm. Cùng với bố con chú Eric, George trở thành nhà thám hiểm vũ trụ… cho đến khi chú bé vô tình tiết lộ bí mật về Cosmos cho những kẻ thù xảo quyệt đang mai danh ẩn tích… Tình thế bắt buộc chú phải đối mặt với bí ẩn lớn lao và khủng khiếp nhất của tự nhiên: hố đen vũ trụ. George đã trở thành hiệp sĩ vũ trụ đầu tiên và đã khuất phục hố đen như thế nào để cứu được chú Eric trở về thực tại, đồng thời trở thành nhà khoa học nhỏ tuổi hiểu rõ được những vấn đề của trái đất trong hàng triệu dải thiên hà bao la và hàng tỷ năm ánh sáng?

Giản dị và chặt chẽ, với sắp đặt mang kịch tính cao, những vấn đề khoa học như cấu tạo của vật chất, mây bụi vũ trụ, sao Neutron, một ngôi sao ra đời và chết đi như thế nào, các khoảng cách trong vũ trụ, hệ mặt trời, hố đen và sự triệt tiêu hố đen ( mà lúc đầu chính Stephen Hawking cũng cho rằng không khả thể)… được trình bày đan xen và trở thành nhận thức đời sống trực tiếp, đặt cơ sở trên những rung động, mừng vui, lo lắng, khao khát và giác ngộ… vừa thông thường vừa thuần khiết của con người. Các tác giả đã xóa đi khoảng cách tưởng như xa vời giữa các lập luận khoa học và tưởng tượng sáng tạo, với cái giản dị thông tục của logic nhận thức trực quan và sự phóng túng của cảm xúc. Điều này cũng giống như, nhìn các công thức toán học và vật lý trong vẻ đẹp và sức rung động kỳ diệu của chúng, khi chúng mã hóa trong mình những bí ẩn lớn lao của tự nhiên.

Cho tới phát minh chấn động của nhà bác học thiên tài Albert Einstein, công thức của năng lượng và vận tốc ánh sáng ( E = m. C2, trong đó E: năng lượng, m: khối lượng, C: vận tốc ánh sáng), được tiếp  nối, hoàn thiện bằng lý thuyết về thời gian và hố đen vũ trụ của Stephen Hawking, cấu tạo vật chất và những vận động của vũ trụ bao quanh con người ( gồm cả trái đất) mới được nhìn nhận trong tính tổng thể tương đối của nó. Thời gian được xem là chiều tồn tại thứ tư của không gian và trên nguyên lý, hoàn toàn có thể đi tìm thời gian đã mất cũng như du hành tới tương lai, dựa trên vận tốc chuyển động của ánh sáng. Lần đầu tiên vũ trụ được biết tới trong cấu tạo đơn nhất vi mô của nó cũng như những chiều kích không ổn định, biến hóa và không thể diễn tả trên cùng một trục tuyến tính. Đây chính là cơ sở cho bước chuyển về triết học- tự nhiên và nhân sinh quan trọng nhất của thế kỷ 20, triết học hiện đại và hậu hiện đại.

Trong phạm vi một cuốn sách nhẹ nhàng và sinh động như chính cuộc sống ngày thường đang diễn ra, Stephen Hawking và các cộng sự của ông cho thấy, thực ra một khám phá vĩ đại của loài người về tự nhiên lớn lao kỳ vĩ quanh ta lại hoàn toàn có thể giản dị, chân thực, cảm động và dễ kiểm chứng… như chính cơm ăn nước uống hàng ngày, như một bản nhạc, hay một bài thơ. Khám phá chỉ có thể được trả giá bằng sự cống hiến thuần khiết và tận lực, mà trên thực tế để có được nó loài người đã phải đi con đường vòng cũng như mất rất nhiều thời gian “đá bù giờ”. Và khoa học, không phải là công việc của riêng một nhóm thiểu số, cũng không xa lạ gì với cái mông lung trực cảm của văn chương nghệ thuật. Khoa học bao giờ cũng là cái thực, và từ góc độ cơ sở nhận thức, chính khoa học đem đến cho con người con mắt nhìn Cái Đẹp.